i Part B Procedural Safeguards Notice Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko Igikorwa cy’Itegeko ry’uburezi (IDEA) igice cya B cya abantu bamugaye Ishakiro Icyitonderwa: Ibyirekeranye n’akarere k’ ishuri birebana n’abahagarikiye leta babishinzwe. Amabwiriza rusange ..................................................................................................... 1 Integuza yihutirwa yanditse........................................................................................ 1 Urulimi kavukire ......................................................................................................... 2 Itumanaho ry'uburyo bw'ikorana buhanga ................................................................. 2 Icyemezo cy’ababyeyi-Igisobanuro............................................................................ 3 Icyemezo cy’ababyeyi................................................................................................3 Isuzumwa ry'uburezi ryigenga.................................................................................... 6 Ibisobanuro ................................................................................................................ 7 Ubwiru bw’inkuru.......................................................................................................................7 Umwirondoro w’umuntu ............................................................................................. 8 Inyandiko yoherezwa ababyeyi..................................................................................8 Kugira uruhare bw’uburenganzira.............................................................................. 9 Gugera kuri dosiye..................................................................................................... 9 Amadosiye arenze ayu umwana umwe ild............................................................... 10 Lisiti y’ubwoko bw’inkuru n’aho ushobora kuzibona................................................. 10 Ikiguzi....................................................................................................................... 10 Gukosorwa kw’idosiye hakurikijwe ibisabwe n’ababyeyi.......................................... 10 Igishobora gutuma haba urubanza .......................................................................... 11 Imikorere y’urubanza ............................................................................................... 11 Imyanzuro y’urubanza.............................................................................................. 11 Kumvikana ku byerekeye ifungwa ry’inkuru y’umwirondoro.................................... 11 Amategeko arengera ............................................................................................... 12 Isenywa ry’inkuru ..................................................................................................... 12 Ibijyana n’ibirego......................................................................................................................13 Ikinyuranyo hagati y’uburyo ikirego kiburanishwa n’ukuntu ibirego bitangwa muri state............................................................................................... 13 Kwakirwa kw’uburyo bw’ikirego cya state ................................................................ 13 Uburyo bw’ikirego cya state giciriritse ...................................................................... 14 Ugutanga Ikirego...................................................................................................... 15 ii Part B Procedural Safeguards Notice Gahunda Y’ikirego cy’uburyo bwateganyjwe.........................................................................15 Ugutanga Ikirego cy’uburyo bwateganyijwe............................................................. 15 Ikirego cy’uburyo bwateganyijwe ............................................................................. 16 Imbonera y’impapuro zo kuzuza .............................................................................. 18 Imishyikirano............................................................................................................ 18 Ishuli ry’Umwana mu gihe ikirego cy’uburyo bwateganyijwe no gusomerwa bitararangira ...................................................................................... 20 Ifatwa ry;imyanzuro.................................................................................................. 20 Amasomerwa ku ikirego cy’ uburyo bwateganyijwe.............................................................15 Uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa butagobamye .......................................... 22 Uburenganzira bwo gusomerwa .............................................................................. 23 Imyanzuro y’Ugusomerwa ....................................................................................... 24 Iherezo ry’umwanzuro; Ijurira; Ugusesa kutabogamye ............................................ 25 Ingengabihe hamwe n’Ukutabangama kw’Amasomerwa no Ugusesa..................... 25 Ibirego birebana n’umuntu n’amategeko ku giti cye, hakubiyemo n’igihe cyo gutanga ibyo birego ........................................................................................ 25 Ikiguzi cy’abahagararira abandi mu by’amategeko .................................................. 26 Ibikurikizwa Iyo Abana bafite Ubumuga Bahanwa.................................................................28 Abayobora Abakozi b’Ishuri ..................................................................................... 28 Kwimurwa kubera imyitwarire .................................................................................. 31 Gufata ingamba ....................................................................................................... 31 Kujurira .................................................................................................................... 31 Kwimurwa mugihe cy’ubujurire ................................................................................ 32 Kurinda abana bataragira imyaka yo kunjya mu ishuri ribitaho................................ 33 Gushyikiriza ubutegetsi n’abategetsi........................................................................ 33 Ibikenewe kugirango umubyeyi ahindure ikigo cy’ishuri ry’umwana mu mashuri yigenga byishyuwe na reta .......................................................................................34 Rusange .................................................................................................................. 34 Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 1 Amabwiriza rusange INTEGUZA YIHUTIRWA YANDITSE 34 CFR §300.503 Integuza Ibiro bishinzwe uburezi bwa akarere bigomba kuguha integuza yanditse (kuguha amwe mu mabwiriza yanditse) Igihe cyose: 1. Iyo bisaba kwita cyangwa guhindura umwirondoro, isuzuma, ishyirwa mu burezi ry’umwana wawe, cyangwa ishirwa mw’ishuri ry’ubuntu rikwiye umana wawe (FAPE); Cyangwa 2. Iyo byanze kwita cyangwa guhindura umwirondoro, isuzuma, cyangwa ishyirwa mu burezi ry’umwana wawe, cyangwa ishyirwa mw’ishuri rikwiye umwana wawe rya FAPE. Ibikubiye mu nteguza Integuza yanditse igomba: 1. Gusobanura igikorwa ishuri ry’akarere riteganya cyagwa ryanga gufata; 2. Gusobanura impamvu ishuri riteganya cyangwa ryanga gukora igikorwa runaka; 3. Kurondora buri ntambwe y’ isuzuma, imigenzurire, dosiye, cyangwa raporo ishuri ryawe ry’akarere rishingiye ho kugira ngo ryemere cyangwa ryanjye igikorwa runaka; 4. Gukubiramo inyandiko igaragaza ko ufite amategeko akurengera munsi yi intambwe ziteganyijwe zo kurengera mu Gice B cya IDEA; 5. Kukubwira ukuntu ushobora kuronka ibisobanuro by’ibirindiro by’ intambwe ziteganyijwe zo kurengera, nimba icyo ishuri ryawe ry’akarere riteganya gukora cyangwa kwanga gukora atari icyemezo cyangwa isuzuma rya mbere; 6. Gukubiramo ibikenewe byaho wabariza uwagufasha gusobanukirwa Igice B cya IDEA; 7. Kugusobanurira andi mahitamo agatsiko kita kuri gahunda y’uburezi bw’umwihariko w’umwana wawe (IEP) kagenzuye, n’impamvu ayo mahitamo atemewe; kandi 8. Kukugenera igisobanuro cy’izindi mpamvu ishuri ryawe ry’akarere ryateganyije cyangwa ryanze igikorwa runaka. Integuza mu rulimi rwumvikana Integuza yagombye kuba: 2 Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 1. Yanditse mu rulimi rwumvwa na rubanda nyamwinshi; kandi 2. yarakozwe mu rulimi rwawe rwa kavukire cyangwa ukundi kuntu ushobora kumvikana mo keretse biramutse bigaragara ko nta kundi byakorwa. Biramutse biboneka ko urulimi rwawe ka kavukire rutari urushobora kwandikwa cyangwa se n’ibindi bigufasha kumvikana bidashobora gukoreshwa mu kwandika ,akarere k’amashuri kagombye kureba neza ko: 1. Niba integuza yaba yarakoresheje ukundi kuntu mu kugosobanurira mu rulimi rwawe kavukire mu magambo; 2. Niba wumva neza ibikubiye mu nteguza;kandi 3. Niba 1 na 2 byaba byarahujwe cyangwa byarashyizwe hamwe. URULIMI KAVUKIRE 34 CFR §300.29 Urulimi kavukire , iyo ruvugwa n’umuntu utazi icyongereza neza bisobanura ibi bikurikira: 1. Urulimi umuntu avuga bisanzwe cyangwa mugihe ari umwana, akaba ari urulimi ruvugwa n’ababyeyi be; 2. Mu gihe cyose habayeho kubonana n’umwana (hashyizwemo n’isuzuma ry’umwana)Urulimi umwana avuga mu rugo cyangwa urwo avugana nabo bahorana. For a person with deafness or blindness, or for a person with no written language, the mode of communication is what the person normally uses (such as sign language, Braille, or oral communication). ITUMANAHO RY’UBURYO BW’IKORANABUHANGA 34 CFR §300.505 Niba akarere k’amashuri utuye mo kashobora guha ubushake ababyeyi bwo kwandikirwa mu buryo bw’ikorana buhanga ;ushobora gutoranya kwakira inzandiko zawe mu buryo bukurikira: 1. Integuza yanditse yihutirwa; 2. Integuza y’ibirindiro by’amategeko:Kandi 3. Integuza ikurikiza igihe ntarengwa ry’ikirego. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko ICYEMEZO CY’ABABYEYI-IGISOBANURO 3 34 CFR §300.9 Icyemezt Icyemezo gisobanura ko: 1. Wasubanuriwe bihagije mu rulimi rwawe kavukire cyangwa se mu bundi buryo bwo kumvikanamo(mu bishushanyo , mu marenga, cyangwa mu magambo)inkuru yose irambuye yerekeranye n’igikorwa utangiye icyemezo. 2. Usobanukiwe kandi wemeye mu buryo bwanditse icyo gikorwa ,kandi wemeye kugisobanura ukavuga n’amadosiye niba ahari azatangwa n’uwo azahabwa; kandi 3. Usobanukiwe neza ko icyemezo gitanzwe ku bushake bwawe, aliko kandi ushobora kugihagarika igihe icyo aricyo cyose. Ikurwamo ry’icyemezo cyawe nigihakana igikorwa cyabaye mbere y’uko utanga icyemezo cyakuweho. ICYEMEZO CY’ABABYEYI 34 CFR §300.300 Icyemezo cy’Isuzuma ry’ifatizo Akarere k’amashuri utuyemo ntigashobora kuyobora isuzuma ry’ifatizo ry’umwana wawe kagamije kwemeza ko yemerewe igenwa mu gice B cya IDEA kugira ngo abone uburezi bw’umwihariko no kwitabwa ho bijyanye utarahabwa integuza yanditse y’ibikorwa byateganijwe kandi no mugihe utaratanga icyemezo nkuko bisobanuwe munsi y’umutwe w’icyemezo cy’ababyeyi. Akarere k’amashuri utuyemo kagomba uko gashoboye kakakubonera icyemezo gisobanuye cy’isuzuma ry’ifatizo kugira ngo hemezwe ko umwana wawe afite ubumuga . Icyemezo cy’isuzuma ry’ifatizo ntigisobanura ko wahaye icyemezo akrere k’ishuri kugirango hangire hatangire uburezi bwihariye no gufashwa n’izindi nzego zishinzwe gufasha. Niba umwana wawe yanditse mu mashuri ya leta cyangwa ushaka kuyamwandikisha mo kandi ukaba waranze gutanga icyemezo cyangwa ukanga gusubiza ibibazo byerekeranye n’icyemezo cyangwa isuzuma ry’ifatizo , akarere k’ishuri gashobora uretse ko Atari ngombwa ,gushaka kuyobora isuzuma ry’ifatizo ry’umwana wawe rikoresheje ibikorwa by’imishyikirano cyangwa se uburyo ikirego gikoreshwa, imyanzuro y’inama,n’uburyo bukoreshwa butabogamye bukoreshwa mu gihe cy’imanza(Keretse ubwo buryo buramutse butemeye n’amategeko ya state. Akarere k’amashuri nigashobora kunyura ukubiri n’ishangano zako ,kugira ngo gatuze ,karondore cyangwa gasuzuma umwana wawe niba Atari ibirebana n’isuzuma ry’umwana wawe muri ibyo bihe, keretse amategeko abyemera kugira ngo isuzuma rikomeze. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 4 Amategeko yihariye arebana n’isuzuma ry’ifatizo ya agengwa na State Iyo umwana agengwa na State akaba atabana n’umubyeyi we — Akarere k’amashuri ntigakeneye icyemezo cy’umubyeyi kugira ngo gakore isuzuma ry’ifatizo ry’umwana ufite ubumuga niba: 1. Iyo akarere k”amashuri kakoze uko gashoboye kugira ngo kabone umubyeyi akanga akabura; 2. Mu gihe uburenganzira bw’umubyeyi bwahagaratswe hakurikijwe amategeko ya State; cyangwa 3. Iyo umucamaza yemeje uburenganzira bwo gufata ibyemezo by’uburezi n’icyemezo cyo gukora isuzuma ry’ifatizo ry’umwana akabikora atari umubyeyi. Kugengwa na State nkuko bikoreshwa na IDEA , bisobanura aho umwana atuye nkuko byagenwe na State umwna atuye mo uko bikurikira: 1. Umwana urerwa ahandi; 2. Ugaragara ko agengwa na State ni ubaho hakurikijwe amategeko ya State;cyangwa 3. Umwana ucumbikiwe n’ikigo cy’abagira neza. Kugengwa na State ntabwo bisobanura umwana n’ababyeyi batari abe. Icyemezo cy’umubyeyi ku byo umwana akeneye gufashwamo Akarere k’ishuri kawe kagombye kukumenyesha icyemejwe mbere y’uko umwana ahabwa uburezi bw’ihariye n’inzego zizakorana n’ubwo burezi bwihariye ku nshuro ya mbere. Akarere k’ishuri kawe kagomba gukora uko gashoboye kose kakakumenyesha icyemejwe mbere y’uko umwana ahabwa uburezi bwihariye hamwe n’inzego zizakorana n’ubwo burezi bwihariye ku nshuro ya mbere. N’uramuka udashubije ikbazo cyerekeranye n’uko wemeye ko umwana wawe ahabwa uburezi bwihariye buzajya bukorana n’izindi nzego ku nshuro ya mbere ,n’uramuka kandi utabibemereye , akarere k’amashuri yawe gashobora kwanga gukoresha ibirindiro by’amategeko.(Urugero: Imishyikirano,Uko ikirego gitangwa, ibyemezo bifatwa mu nama,cyangwa kutabogama mu manza); kugira ngo haboneke ikontaro cyangwa umwanzuro uvuga ko uburezi bwihariye hamwe n’izindi nzego bikorana( nk’uko mategeko arebana n’umwana ugengwa na IEP) bishobora gukorera umwana wawe bidategerezo icyemezo cyawe. Uramutse udatanze icyemezo cyawe, umwana wawe azahabwa uburezi bwihariye hamwe n’ibindi bigendana n’izindi nzego ku nshuro ya mbere , cyangwa se ntusubize ibibazo byerekeranye n’icyemezo ku byerekeye uko akarere k’ishuri kadashoboye guha umwana wawe uburezi bwihariye hamwe n’izindi nzego bikorana mu akarere k’ishuri ryawe: 1. Ntabwo ari ikinyuranyo n’ibisabwa ku bijyanye n’amashuri ya rubanda(FAPE)yashyiriwe ho umwana wawe mu gihe atabashije guhabwa ibyangombwa bihabwa n’izo nzego ; kandi 2. Ntabwo ari ngombwa guhabwa inyigisho zo muri gahunda y’uburezi bw’umuntu umwe.(IEP) Guhura cyangwa gukoresha gahunda ya IEP ku mwana wawe mu 5 Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko burezi bwihariye hamwe n’ibindi bikorwa n’izindi nzego icyemezo cyawe cyasabye. Isuzuma rya kabiri iyo ryemejwe n’umubyeyi Akarere k’amashuri utuyemo kagomba kukumenyesha ibyerekeranye n’irindi suzuma mbere y’uko riba ,keretse akarere k’ishuri utuyemo kagaragaje ko: 1. yaba yarafashe icyemezo cy’irindi suzumwa; kandi 2. Ukaba utarigeze usubiza. N’uramuka wanze irindi suzumwa Akarere k’amashuri gashobora ariko Atari ngombwa gukurikirana iryo suzumwa rindi binyujijwe mu mishyikirano.kubera imiterere y’ikirego ,imyanzuro y’inama, no kutabogama bigenga iburana mu gushakisha icyatumye wanga kwemera ko haba irindi suzuma ry’umwana wawe .Nkuko isuzuma fatizo ridaca ukubiri n’ibisabwa mu gice cya kabiri cya IDEA mu gihe mugihe yanze gukomeza irindi suzumwa rikozwe muri ubwo buryo. Aho wabona impapuro zihesha icyemezo cy’ababyeyi Ishuri ry’aho utuye rigomba gukora uko rishoboye rikakubonera impapuro ziguhesha icyemezo cy’umubyeyi .cy’isuzumwa ry’ifatizo.kugirango hatangwe uburezi bwihariye n’ibindi bigendana n’inzindi nzego bikorwa ku nshuro ya mbere, kongera gukora irindi suzumwa no kumenya aho ababyeyi bagengwa na state babarizwa mu isuzuma ry’ifatizo: 1. Kurondora ihamagarwa kuri telefoni no kumenya ibisubizo cya ngwa imyanzuro z’ibyashubijwe kuri ayo ma telefoni; 2. Kopi z’inzandiko zoherejwe ababyeyi n’ibisubizo byakiriwe, Kandi 3. Kurondorwa isurwa ry’ababyeyi byakorewe aho ababyeyi batuye cyangwa aho bakorera n’ibisubizo byabonetse muri iryo surwa. Ibindi byemezo bisabwa Icyemezo cyawe ntabwo ari ngombwa mbere y’uko akarere k’ishuri utuyemo: 1. Review Kongera gusubiramo ibyerekeranye n’isuzuma ry’umwana ryari risanzwe cyangwa irindi suzuma; cyangwa 2. Gukoresha umwana wawe ikizamini cyangwa isuzuma iryo ari ryo ryose rihabwa abana bose keretse mbere yo gukora icyo kizamini hagomba ibyemezo by’ababyeyi b’abana bose. Akarere k’ishuri utuye mo ntigashobora kwitwaza ko wanze icyemezo runaka ngo kange kugira icyo kagukorera mu zindi nzego cyangwa ibindi bintu cyangwa ibikorwa ugomba gufashwa mo. Uramutse warandikishije umwana wawe mw’ishuri ryigenga mu mafaranga yawe cyangwa ukaba wigishiriza umwana wawe mu rugo ,ukaba utaratanze icyemezo cyo kugirango umwana wawe akorerwe isuzuma ry’ifatizo cyangwa irindi suzumwa , cyangwa se ukaba utarashubije ku byerekeranye n’icyemezo cy’umubyeyi ,akarere k’ishuri utuye mo ntabwo gashobora kubyitwaza kadakoresheje ibisanzwe bikurikizwa nka( imishyikirano,ibisabwa mu gihe cy’ikirego, imyanzuro y’inama,cyangwa ibijyana no 6 Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko kutabogama mu gihe cy’ikirego) kandi ntabwo ari ngombwa gukurikiza ko umwana wawe yemerewe guhabwa mu buryo bungana hose ( bisobanura ibikorerwa imiryango yose ifite abana bafite ubumuga bashyizwe mu mashuri yigenga). ISUZUMWA RY’UBUREZI RYIGENGA 34 CFR §300.502 Muri rusange Nkuko bisobanuye hejuru , ufite uburenganzira bwo gukorerwa isuzuma ry’uburezi ryigenga.(IEE) rikorerwa ku mwana io uramutse utemeye isuzuma ryakorewe ku mwana wawe n’akarere k’amashuri utuyemo. Nuramuka utanze icyifuzo cy’uko hakorwa isuzuma ry’uburezi ryigenga,akarere k’ishuri utuyemo kazagomba kukugezaho ibyangombwa byose bizagufasha kugira ngo iryo suzumwa rikorwe ,kakanakugezaho ibyo akarere k’ishuri utuyemo kifashisha kugirango gasabe ko amasuzumwa mwene ayo akorwa. Ibisobanuro Isuzuma ry’uburezi bwigenga ni ukuvuga isuzumwa rikozwe n’abazobereye mukubaza badakorera akarere k’ishuri karebwa n’uburezi bw’umwana wawe. Ikiguzi cya rubanda ni ukuvuga ko akarere k’ishuri kishyura ikiguzi cyose cy’isuzuma cyangwa gukora ibyangombwa kugirango isuzuma rikorwe nta kiguzi utanze, nk’uko bisobanurwa mu gice B cya IDEA cyemerera buri akare gukora ibishoboka, hafi ako, mkurwego rw’igihugu no mubice byigenga kubyi imfashanyo zibonetse mukare kugira ngo bihuze n’ibisabwa mu gice B cy’Igikorwa. Uburenganzira bw’ababyeyi ku kiguzi cya rubanda Ufite uburenganzira ku kiguzi cya rubanda ku birebana n’isuzuma ry’uburezi ryigenga ku mwana wawe uramutse itishimiye ibyakozwe n’akarere k’ishuri utuyemo hakurikijwe ibi bikurikira: 1. Uramutse wifuje ko hakorwa isuzuma ryigenga ku mwana wawe hatanzwe ikiguzi cya rubanda, akarere k’amashuri kawe kadatinze kagomba byenda :a) kubika ikirego gasaba urubanza kugirango kerekane ko isuzuma ry’umwana rikwiye; cyangwa.b):ka kishyura isuzuma ryigenga ry’uburezi binyujijwe ku kiguzi cya rubanda;keretse akarere k’ishuri utuyemo kagaragaje mu rubanza ko isuzuma ry’umwana wawe ryakozwe ridahujije n’ibyo akarere k’ishuri utuyemo gasaba. 2. Akarere k’ishuri utuyemo karamutse gasabye urubanza kandi umwanzuro wa nyuma ukaba wemeza ko isuzuma ryakozwe n’akarere k’ishuri utuyemo rikwiye, Waba ugikomeza kugira uburenganzira bwo gukorerwa isuzuma ry’uburezi bwigenga ariko bikaba bitazishyurwa hakoreshejwe ikiguza cya rubanda. 3. Uramutse usabye isuzuma ry’uburezi bwigenga bwakorerwa umwana wawe ,akarere k’ishuri utuyemo gashobora kubaza impamvu y’iryo suzuma ryakozwe. Cyokora , akrere k’ishuri utuyemo nikagombye gusaba ibisobanuro no kwigiza yo nta mpamvuigihe cyo gukora iryo suzuma hakoreshejwe ikiguza cya rubanda Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 7 cyangwa kubika ikirego nkuko bikorwa igihe cy’urubanza ku byerekeye kuburanira akarere k’ishuri umwana wawe abarizwamo. Ni wowe wenyine wemerewe kwemera iby’isuzuma ry’uburezi ryigenga by’umwana wawe ryakorwa hakoreshejwe ikiguzi cya rubanda igihe cyose bizagomba cyangwa akaba ari nawe ufite uburenganzira bwo kwanga. Isuzuma ryifujwe n’umubyeyi Uramutse uhawe uburyo bw’isuzuma ry’uburezi bwigengary’umwana wawe hakoreshejwe ikiguzi cya rubandacyangwa ugafatanya kwishyura n’akarere k’ishuri kuririha ikiguzi kigenga: 1. Akarere k’ishuri kagomba kureba niba ibisubizo by’isuzuma rihuje n’iryakarere k’ishuri ku bijyanye n’isuzuma ry’uburezi bwigenga, mu byemezo byose bifashwe hakurikijwe kwubaha ibjyanye n’uburezi bwa rubanda(FAPE) ku mwana wawe ;Kandi 2. Kandi akarere k’ishuri utuyemo kagomba kwerekana koko ari ngombwa ko hakorwa isuzuma hakurikijwe uko urubanza rukaorwa kubirebana n’umwana wawe. Isabwa ry’isuzuma risabwa n’ababuranisha Iyo uburanisha aramutse asabye isuzuma ryigenga ry’umwana wawe nk’ufitemo uruhare, ikiguzi cy’iryo suzuma kigomba kwishyurwa n’amafaranga ya rubanda. Ibisabwa n’akarere k”amashuri Iyo ikiguzi cy’isuzuma ryigenga kishyuwe n’amafaranga ya rubanda, Igishingirwaho muri iryo suzuma hongeweho ahantu hakoreweho n’ibikenerwa kugirango isuzumwa rikorwebyagombye guhura nk’uko akarere k’ishuri gasanzwe kabigenza iyo gatangije isuzuma iryo ari ryo ryose ( gusakaza ibikenerwa bijyanye n’uburenganzira bwawe mu byerekeranye n’isuzuma ry’uburezi ryigenga). Uretse ibisabwa byavuzwe hejuru, akarere k’ishuri ntikagombye gutegeka ibisabwa cyangwa igihe ntarengwa biturutse kw’iboneka ry’ibisubizo by’isuzuma ryigenga ryishyurwa n’amafaranga ya rubanda. Ubwiru bw’inkuru IBISOBANURO 34 CFR §300.611 Nkuko byavuzwe mu mutwe Ubwiru bw’inkuru: . Gusenya ni ukuvuga kwangiza bigaragara cyangwa se gukuramo umwirondoro w’umuntu mu bisobanuro ku buryo ibyo bisobanuro bitakigaragaza imyirondorere y’umuntu. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 8 . Idosiye y’uburezi bisobanura imiterere y’idosiye nkuko bisobanuye muri:” Idosiye y’uburezi” mu gika cya 34 CFR Part 99 (Amategeko agenga ubrenganzia bw’ubwiru bujyanye n’uburezi bw’imiryango nkuko bivugwa mu gikorwa cyo muri 1974,20 U.S.C 1232g(FERPA). . Gufatikanya na Agence bisobanuye ko akarere k’ishuri ako ari ko kose.agnce cyangwa urundi rwego ruhuza cyangwa rwakira ,cyangwa rukoresha inkuru y’imyirondoro cyangwa itanga inkuru y’imyirondoro nkuko biteganyijwe m gice B cya IDEA. UMWIRONDORO W’UMUNTU 34 CFR §300.32 umwirondoro w’umuntu ni ukuvuga ibisobanuro bifite: (a) Izina ry’umwana wawe, izina ryawe nk’umubyeyi,cyangwa irindi zina ry’umuntu wo mu muryango; (b) Aho umwana wawe abarizwa; (c) Umwirondoro, nka nomero y’ubwiteganyirize y’umwana wawe ,cyangwa nomero y’ishuri ; cyangwa (d) Lisiti y’ibimuranga cyangwa inkuru ishobora gutuma umwana wawe amenyekana mu buryo butagoranye. INYANDIKO YOHEREZWA ABABYEYI 34 CFR §300.612 Ibiro by’uburezi bwa state bigomba kuguha urwandgiko rusobanurira neza babyeyi ibyerekeranye n’ubwiru bw’umwirondoro w’umuntu,hongeweho: 1. Igisobanuro mu buryo burambuye kuri buri rwandiko wahawe rwanditse mu ndimi kavukire z’amoko atandukanye y’abantu batuye muri state; 2. igisobanuro kirondora umwana nkuko inkuru ye ibitswe, ubwoko bw’inkuru nkuko ubushakashatsi bwakozwe, uburyo state yifashishije kugira ngo ironke inkuru ;(hashyizwemo inzira zose zakoreshejwe byose.).kugira ngo inkuru zitarwe; 3. Ikomatanyirizo z’amategeko, n’imikorere y’ibiro igomba gukurikira ibikwa ifungwa se ku mpande zose uko ari eshatu, ihagarikwa cyangwa se isenywa rw’umwirondoro wa kanaka.;kandi 4. Igisobanuro cy’uburenganzira bwose bw’ababyeyi n’umwana ku bigendanye n’inkuru, hashyizwemouburenganzira bugenga uburenganzira bw’uburezi bw’ababyeyi harimo n’ubwiru(FERPA),hashyizwemo na none ibiloresho birebana n’amategeko mu gika cya 34 igice 99. Mbere y’uko habaho umwirondoro ukorwa mu buryo bwo hejuru, kumenya aho umwana abarizwa cyangwa igikorwa cy’isuzuma.(ariko kandi umwana wabonywe akaba azwi)urwandiko rugomba gutangazwa cyangwa gushyirwa mu binyamakurucyangwa izindi nzira z’itangaza makuru., kandi bigakorwa mu buryo bukwiye kugira ngo ababyeyi 9 Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko babimenyeshwe muri state aho igikorwa cyo cyo gushakisha no kurondora hamwe n’isuzuma ry’umwana uburezi bw’ihariye hamwe n’ibikorwa by’izindi nzego zimufasha. KUGIRA URUHARE BW’UBURENGANZIRA 34 CFR §300.613 Ibiro bibishinzwe bigomba kukwemerera kugenzurz no gusubiramuri dosiye y’uburezi bihuje n’ibyo umwana wawe yashyizwemo ,uko bibitswe cyangwa uko byakoreshejwe n’akarere k’ishuri utuyemo.Uko bikubiye mu gice cya B cya IDEA.Ibiro bishinzwe gukora ibyo bigomba gushyira hamwe n’ikibazo cyawe cyo gusuzuma no kongera kureba buri dosiye yose y’uburezi y’umwana wawe bitagomba igihe ntarengwa kandi mbere y’inama irebana n’uburezi bw’umuntu ku giti cye(IEP), cyangwa iburana ritabogama ( hashywemo ibyemezo by’inamacyangwa iburana rijyanye n’imyfatire y’umwana)kandi nta kibazo kivutse bigakorwa iminsi harenze ho iminsi 45 ya kalendari nyuma y’igihe waba waramaze gutanga ikibazo cyawe. Uburenganzira bwo gukurikirana no gusubiramo idisiye y’ishuri harimo: 1. Uburenganzira ku gisubizo gituruka ku biro bibishinzwe giturutse ku bibazo cyawe bifite ishingiro ku bisobanuro no gusemurirwa kw’idosiye; 2. Uburenganzira bwo guhabwa n’ibiro bibishinzwe kopi ya dosiye mu gihe waba uramutse udashoboye kureba muri dosiye keretse mu gihe waba ufite kopi; kandi 3. Uburenganzira bwo kugira uguhagarariye mu gihe cyo gusuma no gusubira muri dosiye. Ibiro bibishinzwe bigomba guteganya ko ufite ubushobozi bwo bwo kureba no gusubira muri dosiye irebana n’umwana wawe keretse baramutse babwiwe ko utabifitiye ubushobozi nkuko bivugwa rya state rirebana n’uburere bw’abana b’undi, cyangwa itandukana ry’abashakanye. GUGERA KURI DOSIYE 34 CFR §300.614 Buri biro bishinzw akao kazi bigomba kubika idosiye y’ibice bishoboza kugeza ku bikubiye mw’idosiye, bikomatanyirijwe hamwe, bibitswe , cyangwa byakoreshejwe nkuko bivugwa mu gice B cya IDEA( ukuyemo kugezwwa ku babyeyi no ku bakozi babyemerewe bibyo biro bibishinzwe.) hashizwemo izina ry’igice, itariki,uburenganzira bwo kugera kuri dosiye bwaherewe kandihongewe ho n’icyatumye uburenganzira bwo kugera kuri dosiye. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko AMADOSIYE ARENZE AYU UMWANA UMWE ILD 10 34 CFR §300.615 Mu gihe amadosiye y’uburezi aramutse arenze ayo umwana umwe ababyeyi b’abo bana bafite uburenganzira bwo kureba, no gusubira muri za dosiye, ariko akaba ari amadosiye areba ibyerekeranye n’abana babo gusa, cyangwa se ikaba inkuru y’umwihariko. LISITI Y’UBWOKO BW’INKURU N’AHO USHOBORA KUZIBONA 34 CFR §300.616 Biramutse bisabwe buri Agence mukorana yagombye kuguha listi yahantu hose amadosiye yakusanyirijwe, akabikawa cyangwa akaba yarakoreshejwe na agence. IKIGUZI 34 CFR §300.617 Buri agence igomba kwishyuza ikiguzi cya kopi ya dosiye yaba yaragukorewe nkuko bivugwa mu gice B cya IDEA.Ikiguzi kiramutse kitagushobokeye kugira ngo ushobore kugira uburenganzira bwo kureba no kugenzura ibiri muri dosiye. Agence mukorana ntabwo igomba kwishyuza ikiguzi cy’ubushakasatsi cyangwa icyo gukura inkuru mu gice B cya IDEA. GUKOSORWA KW’IDOSIYE HAKURIKIJWE IBISABWE N’ABABYEYI 34 CFR §300.618 Uramutse uketse ko inkuru iri muri dosiye y’umwana wawe uko yanditswe , uko yabitswe cyangwa yakoreshejwe mu gice B cy a IDEA bidahwitse, binyuranye, cyangwa bitubahiriza ubwiru bw’uburenganzira by’umwana wawe , ushobora kubwira Agence guhindura inkuru. Agence mukorana igomba guhindura inkuru hakurikije icyifuzo cyawe mu gihe gikwiye guhera igihe wabisabiye. Agence mukorana iramutse yanze guhindura inkuru nkuko wabisabye , igomba kubikumenyesha ikanakugira inama y’uburenganzira bwawe bwo kuburana kubera izo mpamvu nkuko bisobanuye muri”Igishobora gutuma haba urubanza’’. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko IGISHOBORA GUTUMA HABA URUBANZA 11 34 CFR §300.619 Agence mukorana ibisabwe igomba kuguha igishobora gutuma haba urubanza rw’ibibazo birebana n’inkuru iri muri dosiye y’umwana wawe ,ikaba idahwitse,inyuranye, cyangwa ikaba itubahihiriza ubwiru bw’uburenganzira by’umwana wawe. IMIKORERE Y’URUBANZA 34 CFR §300.621 Urubanza rwo guhangana n’inkuru iri muri dosiye y’uburezi rugomba kuyoborwa hakurikijwe imikorere y’imanza nkuko biteganyijwe mu gikorwa FERPA kirebana n’uburenganzira n’ubwiru bw’uburezi bw’ imiryango). IMYANZURO Y’URUBANZA 34 CFR §300.620 Imyanzuro y’urubanza iramutse iramutse igaragaje ko agence mukorana yemeje ko inkuru idahwitse inyuranye , cyangwa ikaba itubahiriza ubwiru cyangwa uburenganzira bw’umwana , igomba guhindura inkuru nkuko bigomba kandi ikabikumenyesha mu buryo bwanditse. Imyanzuro y’urubanza iramutse igaragaje mukorana yemeje ko inkuru ihwitse, ijyanye uko bikwiye,cyangwa yubahiriza ubwiru cyangwa ubundi burenganzira bw’umwana wawe igomba kukumenyesha uburenganzira bwawe bwo gushyira muri dosiye ibitse ibyerekeye umwana wawe bikanavuga n’inkuru bigatanga n’impamvu utishimiye ibyemezo by’agence mukorana. Nk’igisobanuro kiri muri dosiye y’umwana wawe kigomba: 1. Kuba kibitswe n’agence mukorana nk’igice cya dosiye y’umwana wawe igihe cyose idosiye cyangwa igice cyayo kizaba gifite icyo kivugwa ho kikaba kibitswe n’iyo agence , kandi 2. Agence mukorana iramutse ifunze dosiye y’umwana wawe cyangwa igice giteye ikibazo ku wariwe wese,igisobanuro kigomba nacyo gucecekwa kuri urwo ruhande. KUMVIKANA KU BYEREKEYE IFUNGWA RY’INKURU Y’UMWIRONDORO 34 CFR §300.622 Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 12 Keretse Inkuru iri muri dosiye y’uburezi ,kandi ifungwa rigakorwa bitagombye ko ababyeyi babyemera nkuko bivugwa mu Burenganzira bw’Uburezi bw’Imiryango n’Igikorwa cy’Ubwiru(FERPA). Integuza yawe igomba kuboneka mbere y’uko inkuru y’umwirondoro ifungwa ku bice byose bitarebana na za agence za leta mukorana. Ukuyemo ibimaze kuvugwa haruguru,integuza yawe ntabwo ari yo kamara mbere y’uko inkuru y’umwirondoro itangazwa kuri za agence za leta mukorana.kuburyo hasabwa inama nkuko bivugwa mu gice B cya IDEA. Integuza yawe cyangwa integuza y’umwana wemerewe umaze kugera ku myaka y’abantu bakuru.hakurikijwe amategeko ya state atuyemo igomba kuboneka mbere y’uko haba itangaza ry’umwirondoro. Kuri za agnce za leta bakorana zitanga ibikenerwa byose harimo n’ikiguzi cya za serivisi. Niba umwana wawe ari cyangwa agomba kujya mw’ishuri ryigenga rishobora kuba ritari mu karere k’amashuri atuyemo integuza yawe igomba kuba yabonetse mbere yuko inkuru y’umwirondoro w’umwana itangarizwa abayobozi b’akarere k’amashuri yigenga , n’akarere k’amashuri utuyemo. AMATEGEKO ARENGERA 34 CFR §300.623 Buri agence mukorana igomba kugira ubwiru umwirondoro ibitse yafunze, cyangwa yagiye isenya. Agence ya leta mukorana igomba kumenya ko ishinzwe ubwiru bw’umwirondoro bw’umuntu. Buri wese ukora akazi ko karebana n’inkuru y’umwirondoro w’umuntuagomba kugira amahugurwa cyangwa inyigisho zerekeranye n’amategeko ya state agenga iby’ubwiru nkuko biri mu gice B cya IDEA n’Uburenganzira bw’uburezi bw’imiryango, n’igikorwa cy’ubwiru. Buri agence mukorana igomba guhorana kubera igenzurwa ilisiti y’amazina n’inzego z’abakozi bashobora kugera ku mwirondoro w’umuntu. ISENYWA RY’INKURU 34 CFR §300.624 Akarere k’ishuri kazakumenyesha igihe inkuru y’umwirondoro izabikwa , izakusanyirizwa cyangwa itagikoreshejwe kubera impamvu z’ uburezi ku mwana wawe. Inkuru ishobora gusenywa uramutse .Ariko idosiye y’umwana wawe yose ikubiyemo amazina ,aho atuye , nomero za telefoni,uko agenda azamuka mu nmashuri ,n’imyaka n’ibindi byose bimureba bizagomba kuguma mu karere k’amashuri ubuzira herezo. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 13 Ibijyana n’ibirego IKINYURANYO HAGATI Y’UBURYO IKIREGO KIBURANISHWA N’UKUNTU IBIREGO BITANGWA MURI STATE Amategeko ari mu gice B cya IDEA ajyanye mu buryo butandukanye n’ikirego gikorwa muri state n’ukuntu ikirego gitangwa n’ukuntu urubanza rukorwa. Nkuko bisobanuwe haruguru, umuntu uwo ari we wese cyangwa ishyirahamwe iryo ari ryo ryose. Rishobora kubika ikirego cya state kirega ibinyuranye n’ibiri mu gice B mu byo akarere k’ishuri gasaba , agence y’uburezi bw’amashuri cyangwa indi agence ya leta . wowe wenyine , cyangwa akarere k’ishuri , ni mwebwe mushobora kubika uburyo bw’ikirego,ari ukugira ngohemerwe cyangwa hangwe gutangira cyangwa guhindura umwirondoro cyangwa isuzumwa cyangwa gushyirwa mw’ishuri by’umwana ufite ubumuga.cyangwa guhabwa ikiguzi cy’amashuri ya rubanda(FAPE) ku mwana wawe .Mu gihe abakozi b’uburezi bwa state, Agence muri rusange igomba kubonera igisubizo ikirego cya state mu minsi itarenga 60 ya kalendari, keretse igihe ntarengwa kiramutse cyongerewe. Umucamanza utagira aho abogamiye agomba kumva uburyo bw’ikirego( biramutse bitabonewe igisubizo hakoreshejwe inama n’imishyikirano)kandi imyanzuro ivuyemo ikandikwa bitarengwa iminsi 45 kalendari nyuma y’igihe cy’imyanzuro, nkuko bisobanuye muri iyi nyandiko ku mutwe w’Uburyo bw’Ibisubizo, keretse umucamanza aramutse yongereye ku buryo bw’umwihariko igihe ntarengwa ku kifuzo cyawe cyangwa ikifuzo cy’akarere k’ishuri. Ikirego cya state hamwe n’uko ikirego gitangwa , imyanzuro n’uburyo urubanza rucibwa bisobanuye hepfo mu buryo burambuye. KWAKIRWA KW’UBURYO BW’IKIREGO CYA STATE 34 CFR §300.151 Muri rusange Buri agency ya state mu byerekeye uburezi igomba kugira uburyo bwanditse ku bikurikira: 1. kubonera igisubizo buri kirego , haskubiyemo ikirego cyabitswe n’ishyirahamwe cyangwa umuntu uba mu yindi state; 2. Ibikwa ry’ikirego n’Agence y’Uburezi bwa State; 3. Ikwirakwiza mu buryo burambuye uburyo bw’ikirego cya state ku babyeyi n’abandi bose hamwe n’amahugurwa y’ababyeyi , n’ahandi haboneka inkuru kurengera hamwe na za agence ziburanira abandi ibigo byigenga bituwemo hamwe n’izindi nzego. Igisubizo cy’ibeshyuza kuri za service zibishinzwe Mu kubonera igisubizo ikirego cya Agence ya stete mu byerekeranye n’uburezi yaba yarabonye ibyapfuye mu gutanga ibyagombaga gutangwa , agence ya state ishinzwe uburezi igomba kumenyesha: 1. ikosa ryakozwe kugira ngo ibyagombaga gutangwa bitatanzwe hashyizwemo igikorwa cyo gukosora gikwiye kubigomba gukorerwa umwana.;kandi 2. impamba iikwiye kuri za serivise zizakurikira zikorerwa buri mwana ufite ubumuga. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko UBURYO BW’IKIREGO CYA STATE GICIRIRITSE 14 34 CFR §300.152 Igihe ntarengwa ;uburyo buciriritse Buri Agence y’uburezi bwa state igomba kongera mu kirego cya state uburyo bwayo bw’ikirego ; iminsi ntarengwa 60 kalendari nyuma yahoo ikirego kibikiwe: 1. Gutangiza ubushakatsi cyangwa igenzura byigenga.mu gihe Agence ya state ibonye ko iryo genzura ari ngombwa koko; 2. Guha urega uburyo kwongera mo izindi nkuru,byaba bivuzwe mu magambo cyangwa mu buryo bwanditse ku byerekeranye n’ikirego; 3. Guha akarere k’ishuri cyangwa indi agence ya leta uburyo bwo gusubiza uwareze ;kandi hashyizwemo (a)nibura ukuntu agence yakwerekana uburyo bwo kubonera igibizo ikirego;kandi (b) uburyo bw’umubyeyi wabitse ikirego na Agence kwemeranya imishyirakirano babishaka; 4. Kongera kureba inkuru no gufata icyemezo kigenga ku karere k’ishuri; cyangwa indi agence ya leta itubahiriza ibisabwa mu gice B cya IDEA kandi 5. ikizava mu cyemezo cyanditse cy’uregwa kivuga iby’urega byose ,hamwe n’ibikubiye mu kirego :(a) kubnerwa ibikorwa n’imyanzuro;kandi (b) n”impamvu ku myamzuro ya nyuma ya agence y’uburezi bwa state. Kongererwa igihe ntarengwa, umwanzuro wa nyuma, imikoreshereze Agence ya state mu birebana n’uburezi isobanuwe haruguru kandi igomba: 1. Kwemera kongera igihe ntarengwa cy’iminsi 60 ya calendari gusa (a) haramutse habonetse impamvu zubahiriza ikirego cya state ku buryo bw’umwihariko ; cyangwa umubyeyi , cyangwa akarere k’ishuri cyangwa indi agence ya leta ibirimo ku buryo bw’ubushake bwayo ibyemeye kongererwa igihe ntarengwa cyo kubonera igisubizo cy’ikibazo binyujijwe mu nzira y’imishyikirano ,cyangwa gushakira hamwe igisubizo niba state ishobora kuboneka. 2. Gukubiramo icyemezo cya nyuma cy’uburyo nyabwo bukoreshwa na Agence ya state irebana n’uburezi, mu gihe byaba bikenewe, hakubiyemo:(a) imfashanyo z’ibikorwa byo mu rwego rwa tekiniki; (b) imishyikirano; no(c) guhuriza hamwe ibikorwa. Ibirego bishinja State hamwe n’uburyo bwateganyijwe bw’ amasomerwa Igihe ikirego cyanditse gishinja State cyakiriwe ubwo kiba kigiye muri gahunda y’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa nkuko bisobanuwe mu bikurukira mu mutwe wa “ugutanga ikirego cy’uburyo bwateganyijwe ”, cyangwa mu biregwa State hakaba hakubiye mo byinshi birebana no gusomerwa, State igomba gushyira imbere ikirego iregwa, cyangwa se ibirebana byose n’icyo kirego bigiye gukemurwa mu buryo bwateganyijwe bwo gusomerwa kugeza igihe isomerwa rirangiriye. Ibindi birebana n’ibiregwa State bitarebana n’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa bigomba gukemurwa mu gihe ntarengwa kandi mu buryo busobanuye haruguru. Niba ingingo yakomojweho mu biregwa State yari yarakemuwe mu buryo bwateganyijwe bwo gusomerwa hagati yababuranishwa bamwe (wowe n’Akarere k’Ishuli), ubwo umwanzuro w’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa ugomba kwita kuri iyo ngingo kandi Ikigo cya State cy’ uburezi kigomba kumenyesha uwareze iby’uwo mwanzuro. 15 Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko Ikirego cyangiriza Akarere k’Ishuli cyangwa Icyigo cya Leta kuba batarashoboye gushyira mu bikorwa umwanzuro w’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa kigomba gucyemurwa n’Ikigo cya State gishinzwe uburezi. UGUTANGA IKIREGO 34 CFR §300.153 Ishyirahamwe cyangwa umuntu ku giti cye ashobora gutanga ikirego gisizweho umukono kandi cyanditse gishinja State mu buryo bwavuzwe hejuru. Ikirego gishinja State cyigomba kugira: 1. Inyandiko yerekana ko Akarere k’Ishuli cyangwa ikindi kigo cya Leta cyanyuranyije n’ibirebana n’ igice cya B cya IDEA cyangwa se amategeko yacyo; 2. Iby’ukuri iyo nyandiko ishingiyeho; 3. Umukono y’uwarenze n’uko ashobora kuboneka 4. Niba yagiriza ibirego birebana n’umwana runaka: (a) The Izina ry’uwo mwana n’aho abarizwa; (b) Izina ry’Ishuri uwo mwana yigaho; (c) Mu gihe uwo mwana cyangwa urwo rubyiruko rutagira aho rubarizwa ; amakuru ari yose yerekeye uwo mwana hamwe n’izina ry’ishuri yigaho; (d) Igisobanuro cy’imiterere y’ikibazo cy’uwo mwana, hamwe n’ibimenyetso simusiga by’icyo kibazo; hamwe (e) Umuti uzwi kandi ushoboka kuri icyo kibazo uteganywa n’urega mu gihe atanga ikirego. Ikirego kigomba kwagiriza amacakubiri yabaye mu gihe cyitarenze umwaka mbere yuko ikirego cyakirwa nkuko bivugwa mu mutwe wa “Gahunda zo kwemeza ikirego gishinja State”. Utanga ikirego gishinja State agomba kwoherereza ikopi y’ikirego ku Akarere k’Ishuli cyangwa ku kindi cyigo cya Leta cyafashaga umwana mu gihe kimwe uwareze atanze ikirego mu Cyigo cya State gishinzwe Uburezi. Gahunda Y’ikirego cy’uburyo bwateganyjwe UGUTANGA IKIREGO CY’UBURYO BWATEGANYIJWE 34 CFR §300.507 Muri Rusange Wowe cyangwa Akarere k’Ishuli mushobora gutanga ikirego cy’uburyo bwateganyijwe ku birebana byose n’ukugerageza cyangwa uguhakana gutangiza cyangwa guhindura umwirondoro, isuzuma cyangwa ukubonera umwanya umwana wawe , cyangwa uguteganyiriza umwana wawe ukwigira ubundu(FAPE). Ikirego cy’uburyo bwateganyijwe kigomba kwagiriza amacakubiri yabaye bitarenze imwaka ibiri mbere yuko wowe cyangwa Akarere k’Ishuli mwamenye cyangwa mwagombye kuba mwaramenye impamvu itera igikorwa cy’ikirego cy’uburyo bwateganyijwe. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 16 Iyo ngengabihe ntabwo ikureba iyo utashoboye gutanga ikirego cy’uburyo bwateganyijwe mu ngengabihe mu gihe: 1. Akarere k’Ishuli kibwiye kibeshya ko kacyemuye ingigo zerekanywe mu kirego; cyangwa 2. Akarere k’Ishuli kaguhishe amakuru bagombye baraguhaye hakurikijwe igice cya B cya IDEA. Amakuru areba Ababyeyi Akarere k’Ishuli kagomba kukumenyesha ahantu haboneka abajyanama muby’amategeko ku buntu cyangwa se ku kiguzi kizimbutse iyo ubisabye, cyangwa iyo wowe cyangwa Akarere k’Ishuli mwatanze ikirego cy’uburyo bwateganyijwe. IKIREGO CY’UBURYO BWATEGANYIJWE 34 CFR §300.508 Muri rusange Kugira ngo usabe ugusomerwa, wowe cyangwa Akarere k’Ishuli (cyangwa se uguhagararira mu by’amategeko cyangwa se uhagararira Akarere k’Ishuli mu by’amategeko) mugomba koherereza urundi ruhande ruburana ikirego cy’uburyo bwateganyijwe. Icyo kirego cyigomba kuba gifite byose mubitondaguye mu bika bikurikira kandi cyigomba kugirwa ibanga. Yaba wowe cyangwa Akarere k’Ishuli, uwo ariwe wese watannze ikirego, agomba guha Icyigo cya State gishinzwe Uburezi ikopi yicyo kirego. Ibikubiye mu Kirego Mu ikirego cy’uburyo bwateganyijwe hagomba kuba hakubiyemo: 1. Izina ry’umwana; 2. Aho umwana abarizwa; 3. The Izina ry’Ishuli umwana yigaho; 4. Iyo umwana cyangwa urubyiruko rutagira aho rubarizwa, amakuru yahoo umwana aboneka ndetse n’izina ry’ishuli yigaho; 5. Ibisobanuro by’imiterere by’ikibazo cy’umwana byerekeranye n’igikorwa cyateganyijwe cyangwa cyahakanywe, hakubiyemo ibimenyetso simusiga byerekeranye n’icyo kibazo; kandi 6. Umuti wateganyijwe uziranyweho kandi ushoboka kuri wowe n’Akarere k’Ishuli icyo gihe. Integuza ikenewe mbere yo gusomerwa ku ikirego cy’uburyo bwateganyijwe Wowe cyangwe Akarere gashizwe Ishuli mushobora kutabona isomerwa ry’uburyo bwateganyijwe kugeza ubwo wowe cyangwa Akarere k’Ishuli (cyangwa uguhagarariye mu by’amategeko cyangwa uhagarariye Akarere k’Ishuli mu by’amategeko), mutanze ikirego cy’uburyo bwateganyijwe gikubiyema amakuru yatondaguwe mu bika byo hejuru. Ishingiro ry’ikirego Kugira ngo ikirego cy’uburyo bwateganyijwe gikomeze imbere’ kigomba kuba gifite ishingiro. Ikirego cy’uburyo bwateganyijwe kizemerwa ko rifite ishingiro (kuba cyujuje ibyagombwa byavuzwe hejuru) cyeretse uruhande rwakira ikirego (wowe cyangwa Akarere k’Ishuli) Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 17 rumenyesheje umukozi ushinzwe isomerwa n’abandi bireba mu nyandiko, hagati y’iminsi 15 kalendari yaho hakiriwe ikirego, yuko bakeka ikirego cyinyuranyije n’ibisabwa bitondaguye hejuru. Mu minsi itanu kalendari bakiriye inyandiko-menyesha abacyakiriye (wowe cyangwa Akarere k’Ishuli) bafata ko ikirego nta shingiro gifite, umukozi ushizwe isomerwa agomba gufata umwanzuro niba ikirego cy’uburyo bwateganyijwe gikurikije ibyabombya byatondaguwe hejuru, noneho ako kanya akabimenyesha wowe na Akarere gashinzwe Ishuli mu inyandiko. Uguhindura imitere y’Ikirego Wowe cyangwa Akarere k’Ishuli mushobora guhindura ikirego gusa iyo: 1. uwo muburana yemeye mu nyandiko imihindurire kandi agahabwa akanya ko gukemura ikirego cy’uburyo bwateganyijwe hakoreshejwe inama y’ubwumvikane, nkuko bisobanuye mu bika bikurikira; cyangwa 2. Bitarenze iminsi itanu mbere yuko irangiza mbonera ry’isomerwa ritangira, umukozi ushinzwe isomerwa atanga uburenganzira bwo guhindura. Iyo uwareze (wowe cyangwa Akarere k’Ishuli) agize icyo ahindura ku irangiza mbonera ry’ikirego, inkurikizagihe y’inama y’ubwumvikane (mu minsi 15 kalendari yaho ikirego cyakiriwe) kandi n’igihe cy’ubwumvikane (mu minsi 30 kalendari yaho ikirego cyakiriwe) bitangira nubundi kwi taliki ikirego cyahinduwe cyandikishirijweho. Ikigo cy’Uburezi by’Akarere (LEA) cyangwa Akarere k’Ishuli Iyo Akarere k’Ishuli katarakoherereza integuza yanditse, nkuko byasobanywe mu mutwe wa “Mbere y’integuza yanditse”, irebana n’ingingo zikubiye mu ikirego cy’uburyo bwateganyijwe , Akarere k’ishuli kagomba, mu minsi 10 klendari yaho hakiriwe ikirego cy’uburyo bwateganyijwe , kukohererza igisugizo gikubiyemo: 1. Igisobanuro cy’impamvu Akarere k’ishuli kateganyije cyangwa kanze kugira icyo gakora mu buryo bwateganyijwe; 2. Ugushyira ahagaragara ibindi bisubizo byagaragajwe n’ikipe ishinzwe porogaramu yihariye y’uburezi bw’umwana (IEP) n’impamvu zatumye ibyo bisubizo byigezwayo; 3. Ugushyira ahagaragara buri gahunda y’isuzuma, y’isesengura, yo kubika inyandiko, cyangwa yo kuvugaibyabaye yakoreshejweho n’Akarere k’ishuli nk’intango y’igikorwa cyageragejwe cyangwa cyahakanywe; kandi 4. Ugushyira ahagaragara ibindi byateye Akarere k’ishuli ko ari ngommbwa kugerageze cyangwa guhakana icyo gikorwa. Ibyanditse hejuru 1-4 ntibibuza Akarere k’ishuli kuvuga ko ikirego cy’uburyo bwateganyijwe cyitafite ishingiro. Igisubizo cy’urundi ruhande ruburana ku kirego cy’uburyo bwateganyijwe Cyeretse nkuko byasobanuwe aha haruguru, Ikigo cy’uburezi by’akarere (LEA) cyangwa igisugizo cy’ akarere k’ishuli ku ikirego cy’uburyo bwateganyijwe, uruhande rwakiriye ikirego cy’uburyo bwateganyijwe rugomba, mu minsi 10 kaledari yahoo ikirego cyakiriwe, kwoherereza urundi ruhande ruburana igisubizo kirebana gusa n’ibiri mu kirego. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko IMBONERA Y’IMPAPURO ZO KUZUZA 18 34 CFR §300.509 Ikigo cya State cy’uburezi cyashyize ahagaragara imbonera y’impapuro zo kuzuza zifasha gutanga ikirego cy’uburyo bwageganyijwe n’ikirego gishinja State. Cyakora ntabwo ari itegeko gukoresha izi mpapuro. Mu byukuri ushobora gukoresha uru rupapuro rwo kuzuza cyangwa iyindi mbonera y’urupapuro rwo kuzuza, icyangomwa rugomba kuba rufite amakuru yangombwa akenewe mu gutanga ikirego cy’uburyo bwateganyijwe cyangwa y’ikirego gishinja State. Kubona imbonera y’impapururo zo kuzuza wakora ibikurikira: 1. Kuzishakira kuri webusayiti – http://www.dese.mo.gov/divspeced/Complaint_System/index.htm 2. Telefona Deparitema ya Missouri y’Uburezi bw’Ishingiro n’Ubwisumbuye kuri (573) 751-0602. IMISHYIKIRANO 34 CFR §300.506 Muri rusange Ikigo cya State cy’uburezi cyigomba kumvikanisha wowe n’akarere k’ishuli kugira ngo haveho amacakubiri yerekeranye nibireba ibice B cya IDEA, n’izindi ngigo ishobora kubyuka mbere y’itanga ry’ikirego cy’uuryo bwateganyijwe. Niyo mpamva ubwumvikane bukenewe mu kurangiza impaka nkuko biri gice B cya IDEA, waba cyangwa utaranga ikirego cy’uburyo bwateganyijwe, mu gusaba uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa nkuko byasobanuwe mu mutwe wa “ugutanga ikirego cy’uburyo bwateganyijwe ”. Ibyagombwa Gahunda zose zigomba gukora ibishoboka kuburyo imishyikirano: 1. iba nta gahato ku ruhande rwawe no kuruhande rw’akarere k’ishuli; 2. idakoreshwa kukuvutsa cyangwa gutinza uburenganzira bw’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa, cyangwa kukuvutsa ubundi burenganzira ufite mu gice B cya IDEA; kandi 3. ihagarariwe nababishoboye babyize kandi batagize aho babogamiye. Gusaba imishyikirano andikira: Missouri Department of Elementary and Secondary Education Division of Special Education/Compliance Section PO Box 480 Jefferson City, MO 65102-0480 Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 19 Akarer k’ishuli gashobora gushyira ahagaragara gahunda ziha ababyeyi n’akarere k’ishuli bitahisemo gukoresha uburyo bw’ imishyikirano, amahirwe yo guhura, ku gihe n’ahantu hababere bombi hamwe n’ umuntu utabifitemo inyungu: 1. Uri kuri kontaro y’umutwe wazobereye mu gucyemura amacyimbirane, cyangwa ya santeri yo guhugura no gukangura ababyeyi cyangwa ya santeri y’ingoboka y’ababyeyi muri State; kandi 2. ushobora kubasonurira inyungu kandi akabakangurira ugukoresha uburyo bw’imishyikirano. State igomba gutanga lisiti y’abantu bazwi ho kuba abahuza kandi bazi amategeko n’ingingo birebana n’ibyateganyijwe m’uburezi bwihariye na serivise bigendana.Ikigo cya State cy’uburezi cyigomba guhitamo abahuza ku buryo bwa tombola, busimburana, cyangwa ubundi butagize aho bubogamiye. State yishingira ikiguzi cy’imigendekere y’imishyikirano, hakubiyemo ikiguzi cy’amanama. Buri nama y’imigendekere y’imishyikirano igomba gutegurwa hakurikije igihe kandi igakorerwa ahantu habere wowe n’akarere k’ishuli. Iyo wowe n’akarere k’ishuli mucyemuye amacyimbirane hakorereshejwe uburyo bw’imishyikirano, impande zose zirebwa n’amategeko agenga ubwumvikane bwasizeho ugucyemura kandi: 1. Busobanura ko ibyavuzwe byose mu gihe cy’imishyikirano bizakomeza kuba amabanga kandi ko bitagomba gukoreshwa nka gihamya mu buryo byateganijwe bwo gusomerwz bwari bwo bwose buzaza cyangwa ubryo bwa gisivili bw’imikemurire ‘ikirego; kandi 2. Bushyizweho umukono nawe hamwe n’uhagarariye akarere k’ishuli ubifitiye uburenganzira. Ubwumvikane bw’imishyikirano bwanditse, bushyizweho umukono bufite ingufu muri buri rukiko rwa State rufite ubushobozi bwi kuburanisha (urukiko rufite uburenganzira hakurikijwe amategeko ya State yo gusoma imanza zubu bwoko) cyangwa mu rukiko rw’akarere rwo muri Leta zunze ubumwe z’Amerika. Ibyavuzwe mu migendekere y’imishyikirano bigoma kuba amabanga. Ntibigomba gukoreshwa nka gihamya mu migendekere yo gusomerwa yariyo yose cyangwa imigendekere y’imanza za gisivili z’urukiko “federali “ urwo ari rwo rwose cyangwa urukiko rwa State muri State ikeneye inkunga nkuko biri mu gice B cya IDEA. Ukutabogama k’umuhuza Umuhuza: 1. Ntashobora kuba umukozi w’Ikigo cya State cy’uburezi cyangwa w’akarere k’ishuli karebana n’uburezi cyangwa imibereho mwiza y’umwana wawe; nkandi 2. Ntagomba kugira inyungu ze kugiti cye cyangwa iza akazi zibangikiraznye n’ubwitwararike bw’umuhuza. Naho ubundi umuntu wemerwa kuba umuhuza ntabwo ari umukozi w’akarere k’ishuli cyangwa ikigo cya State kubera impamvu rukumbi yuko ahemberwa kuba umuhuza n’ikigo cyangwa akarere k’ishuli. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko ISHULI RY’UMWANA MU GIHE IKIREGO CY’UBURYO BWATEGANYIJWE NO GUSOMERWA BITARARANGIRA 20 34 CFR §300.518 Cyeretse nkuko byateganyijwe mu bika bikurikira mu mutwe wa GAHUNDA MU GIHE CYO KUGORORA ABANA BAFITE UBUMUGA, iyo ikirego cy’uburyo bwateganyijwe cyohererejwe urundi ruhande ruburana, mu gihe cy’uburyo bwo gucyemura, kandi mu gihe hategerejwe umwanzuro w’uburyo bwateganyijwe bwisomerwa butabogamye cyangwa imigendekere y’urukiko, cyeretse wowe na State cyangwa akarere k’ishuli mwabyumvikanyeho ukundi, umwana wawe agomba kuguma aho yarasanzwe yiga. Iyo ikirego cy’uburyo bwatenyijwe cyijyana no gusaba ukwemererwa nshyashya mu ishuli rya Leta, umwana wawe, umaze kuyemera, agomba gushyirwa muri porogaramu y’ishuli rya Leta kugeza igihe ikirego gicyemuwe. Iyo ikirego cy’uburyo bwateganyije cyijyana no gusabira serivise nshyashya nkuko biri mu gice B cya IDEA umwana wafashwaga mu gice C cya IDEA ugiye kwimuka akajya afashwa mu gice B cya IDEA kandi utagifite uburenganzira kuri serivise mu gice C kubera umwana yagize imyaka itatu, akarere k’ishuli ntabwo kagitegetswe kumuha serivisi yarasanzwe abona zo gice C.Iyo umwana yemerewe mu gice B cya IDEA kandi ukemera ko ahabwa amasoma yihariye n’ibindi bijyana nayo mu minsi ibanza, ubwo, hategerejwe imikemurire y’ikirego, akarere k’ishuli kagomba kumuha ayo masomo yihariye n’ibindi bijyana nayo ariko bitarebana n’amakimbirane (ibyo wowe n’akarere k’ishuli mwumvikanyeho) IFATWA RY;IMYANZURO 34 CFR §300.510 Inama y’Imikemurire Mu minsi 15 kalendari yahoo hakiriwe inyandiko imenyesha ikirego cy’uburyo bwateganyijwe, kandi mbere y’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa butangira, akarere ‘ishuli kagomba guhamagaza inama hagati yawe n’ugize cyangwa abagize ikipe ya porogaramu y’uburez bw’umuntu ku giti cye (IEP) bafite ubumenyi bwihariye burebana n’ukuri mu kirego cy’uburyo bwateganyijwe. Inama i: 1. Igomba kuba irimo uhagarariye akarere k’ishuli ufite uburenganzira bwo gufatira akarere k’ishuli umwanzuro; kandi 2. Ntigomba kuba irimo uhagarariye akarere k’ishuli mu by’amategeko cyeretse niba uherekejwe n’uguhagararira mu by’amategeko. Wowe n’akarere k’ishuli bahitamo abagize ikipe ya IEP bo kuza mu nama. Impamvu y’inama ni ukujya gushyikirana ku ikirego cy’uburyo bwateganyijwe, n’ukuri kugize ry’ikirego, kugirango akarere k’ishuli kabone agahenge ko gukemura Amakimbirane. Inama y’ugukemura ntiba ngobwa iyo: 1. wowe n’akarere k’ishuli mwumvikanye mu nyandiko gukuraho inama; cyangwa 2. wowe n’akarere k’ishuli mwumvikanye gukoresha imishyikirano nkuko bisonuye mu mutwe wa Imishyikirano. 21 Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko Igihe cy’imikemurire Iyo akarere k’ishuli katarakemura ikirego cy’uburyo bwateganyijwe ku buryo bugushimishije mu minsi 30 kalendari yahoo ukwakirwa kw’ikirego cy’uburyo bwateganyijwe (mu gihe-ntarengwa cy’imigendekere y’imikemurire) uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa bushobora gutangira. Umunsi wa 45 kalendari w’itangwa ry’umwanzuro wanyuma utangira hashize umunsi wa 30 kalendari w’igihe cy’imikemurire, hakabaho amarengayobora y’amaringaniza akorwa ku gihe cy’imikemurire ku munsi wa 30 kalendari, nkuko bisobanuye mu bika bikurikira. Uretse igihe wowe n’akarere k’ishuli mwembi mwemeranyijwe gukuraho uburyo bw’imikemurire cyangwa gukoresha imishyikirano, ugusiba inama y’imikemurire bizatinza ingegagihe y’uburyo bw’imikemuriren’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa kugeza igihe wemeye kujya mu nama. Iyo nyuma y’ubwitange bugaragara, akarere k’ishuli kakabona ibikorwa byawe mu nama y’imikemurire, nyuma y’umunsi wa 30 kalendari wigihe cy’imicyemurire akarere k’ishuli gashobora gusaba umukozi ushinzwe ugusomerwa kwanga ikirego cyawe cy’uburyo bwateganyijwe. Ikidanago cy’ubwo bwitange kigomba kuba gikubiyemo amakuru y’unkuntu akarere k’ishuli kagerageje gushyiraho igihe n’ahantu byumvikanyweho, nko: 1. Amakuru arambuye y’igihe n’incuro bakoresheje telephone bahamagara, n’ibisubiza bahawe; 2. Ikopi y’amabaruwa bakwandikiye n’ibisubizo babonye; kandi 3. Amakuru arambuye y’amasurwa yabaye mu rugo no ku kazi n’ibyo ayo masura yagezeho. Iyo akarere k’ishuli kadashoboye gukoreha inama mu minsi 15 kalendari yaho hakiriwe inyandiko-nteguza y’ikiego cy’uburyo bwateganyijwe cyangwa katashoboye kujya mu nama y’imikemurire, ushora gusaba umukozi ushinzwe ugusomerwa ko atanga itegeko ko umunsi wa 45 kalendari w’ingengabihe y’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa utangira. Amaringaniza k’umunsi wa 30 kalendari w’igihe cy’imikemurire Iyo wowe n’akarere k’ishuli mwuvikanye mu nyandiko ko ukuraho inama y’imikemurire, ubwo nyine ingengabihe y’umunsi wa 45 kalendari y’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa itangira umunsiukurikiyeho. Nyuma yaho imishyikirano cyangwa se inama y’imikemurire bitangiye kandi mbere yuko umunsi wa 30 kalendari w’igihe cy’imikemurire urangira, iyo wowe n’akarere k’ishuli mwumvikanye mu nyandiko ko nta bwumvikane bushoboka, ubwo nyine ingengabihe y’umunsi wa 45 kalendari y’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa itangira umunsi ukurikiyeho. I yo wowe n’akarere k’ishuli mwumvikanye gukoresha uburyo bw’imishyikirano, ku iherezo ry’umunsi wa 30 kalendari w’igihe cy’imikemurire, mwembi mushogora kwemeranya mu nyandiko gukomeza imishyikirano kugeza igihe imishyikirano igize icyo igeraho. Icyakora, iyo wowe cyangwa akarere k’ishuli mutakomeje imishyikirano, ubwo ingengabihe y’umunsi wa 45 kalendari y’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa itangira umunsi ukurikiyeho. Ubwumvikane bwo kwandika amasezerano Iyo amacyimbirane yakemuwe mu namay’imikemurire, wowe n’akarere k’ishuli mugomba kubahiriza amategeko ari muri ayo masezerano ariyo: 1. Yashyizweho umukono nawe nuhagarariye akarere k’ishuli ufite uburenganzira bwo gufata ibyemezo n’imyanzuro mu cyigwi cy’akarere k’ishuli; kandi Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 22 2. Afite ingufu mu rukiko urwo arirwo rwose rwa State rufite ubushobozi bwo guca imanza (urukiko rwa State rufite uburenganzira bwo gusoma imanza zubu bwoko) cyangwa mu rukiko rw’akarere rwa Leta zunze ubumwe z’Amerika cyangwa n, Ikigo cya State cy’uburezi, iyo State yawe ifite ubundi buryo cyangwa gahunda zifasha ababuranyi bombi kusaba ko amasezerano y’imikemuire yahabwa ingufu. Igihe cyo gusubiramo amasezerano I yo wowe n’akarere k’ishuli mwageze ku amasezerano hakorereshejwe inama, uruhande urwo ari rwose (wowe cyangwa akarere k’ishuli) rushobora kwanga amasezerano mu minsi 3 y’akazi uhereye igihe mwembi mwashyiriye umukono ku amasezerano. AMASOMERWA KU IKIREGO CY’ UBURYO BWATEGANYIJWE UBURYO BWATEGANYIJWE BWO GUSOMERWA BUTAGOBAMYE 34 CFR §300.511 Muri rusange Buri gihe ikirego cy’uburyo bwateganyijwe gitanzwe, wowe cyangwa akarere k’ishuli karebana n’amakimbirane mugomba guhabwa amahirwe y’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa butabogamye, nkuko bisobanuwe mu cyika cya Ikirego cy’uburyo bwateganyijwe na amasezerano y’imikemurire. Inyandiko isaba uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa igomba kohererezwa Diparitema ya Missouri y’uburezi bubanza n’ubwisumbuye, kandi ikopi ikohererezwa ikigo gishinjwa. Aderesi ya deparitema yo kwandira ni: MODESE Attention: Compliance Section/Special Education PO Box 480 Jefferson City, MO 65102 Fax: (573) 526-4404 Umukozi ushinzwe ugusomerwa Utabogamye Nibura, umukozi ushinzwe ugusomerwa: 1. Agomba kuba atari umukozi w’ikigo cya State cy’uburezi cyangwa w’akarere k’ishuli karebana n’uburezi cyangwa imibereho mwiza y’umwana. Icyakora, umuntu si umukozi w’ikigo kubera impamvu rukumbi y’uko ikigo kimuhembera gukora akazi ko gusomera. 23 Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 2. Agomba kuba azi kandi yumva ibyateganyijwe kuri IDEA, na Federali hamwe n’amategeko ya State yerekernye na IDEA, n’uko inkiko za Federali ni za State zisobanura amategeko ya IDEA; kandi 3. Agomba kugira ubumenyi n’ubushobozi bwo kuyobora amasomerwa, n’ubwo kwandika no gufataimyanzuro iberanye n’byategeko. Buri karere k’ishuli kagomba kubika urutonde rw’abantu bakora akazi ko gusomera hamwe n’ibyo buri muntu yize. Ingingo itari kamara k’uburyo bwategenyijwe bwo gusomerwa Uruhande (wowe cyangwa akarere k’ishuli) rwasabye uburyo bwateganyijwe bwogusomerwa ntabwo rushobora mu gihe cy’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa gukomoza ku ingingo zitari zavuzwe mu gihe cy’ikirego cy’uburyo bwateganyijwe, keretse urundi ruhande rwemeye. Ingengabihe yo gusaba gusomerwa Wowe cyangwa akarere k’ishuli mugomba gusaba gusomerwa kutabogamye ku ikiregocy’uburyo gwateganyijwe mu mwaka ibiri uhereye ku italiki wowe cyangwa akarere k’ishuli kamenye cyangwa kagombye kuba karamenye ingingo ziri mu ikirego. Amaregayobora ku ingengabihe Ingengabihe iri hejuru ntikureba iyo utashoboye gutanga ikirego cy’uburyo bwateganyijwe kubera ko: 1. Akarere k’ishuli katanze amakuru atari yo avuga ko kakemuye ikibazo cyangwa ingingo zari zakomojweho mu ikibazo cyawe; cyangwa 2. Akarere k’ishuli kakwimye amakuru yari akugenewe hakurijwe igice B cya IDEA. UBURENGANZIRA BWO GUSOMERWA 34 CFR §300.512 Muri rusange Uhande urwo arirwo rwose rurebwa n’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa (hakubiyemo gusomerwa birebana na gahundadisipulineri) rufite uburnganzira bwo: 1. Guherekezwa no kugirwa inama n’impuguke mu by’amategeko hamye/cyangwa n’abantu bafite ubumenyi bwihariye cyangwa amahugurwa arebana ‘ibibazo by’abana bafite ubumuga; 1. Gutanga gihamya no guhangana, gushishoza, no guhamagaza abagabo; 2. Kwanga gihamya iyo ariyo yose mu gusomerwa itarigeze ikumenyeshwa nibura mu minsi itanu y’akazi mbere yo gusomerwa; 3. Kuhabwa amakuru yanditse ijambo ku rindi cyangwa ubishatse amakuru elegitoroniki y’isomerwa; kandi 2. Kuhabwa mu nandiko cyangwa ubishatse ku buryo elegitoroniki ukuri kwagezweho n’imwanzuro. Amakuru y’inyongera yashyizwe ahagaragara Nibura muminsi itanu y’akazi mbere y’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa, wowe na akarere k’ishuli mugomba gushyira ahagaragara amasuzuma ryagezweho kugeza kuri iyo taliki hamwe Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 24 n’ibigomba gukorwa nawe n’akarere k’ishuli bihereye kuri ayo masuzuma, birebana no gusomerwa. Umukozi ushinzwe gusomerwa ashobora kubuza uruhande urwo arirwo rwose rudashoboye kubahiriza ibisabwa, gutangira isuzuma cyangwa ibigomba gukorwa igihe cy’isomerwa hatabaye ubushake bw’urundi ruhande. Uburenganzira bw’ababyeyi mu amasomerwa Ugomba guhabwa uburenganzira bwo: 1. Kuba umwana wawe ahari; 2. Ugusomerwa kukumvwa na buri wese ubishaka; kandi 3. Kugira amakuru y’isomerwa, ukuri kwagaragaye n’imyanzuro uhabwa nta kiguzi. IMYANZURO Y’UGUSOMERWA 34 CFR §300.513 Umwanzuro w’umukozi ushizwe ugusomerwa Umwanzuro w’umukozi ushinzwe ugusomerwa w’uko umwana wawe yahawe uburezi bwa Leta bukwiye k’ubuntu (FAPE) ugomba kuba ushingiye ku ngingo zifatika. Mu birego byagiriza amacakubiri ashingiye k’uburyo, umukozi ushinzwe ugusomerwa ashobora gusanga umwana atarahawe FAPE gusa iyo amacakubiri y’uburyo: 1. Yanyurayije n’uburenganzira bw’umwana k’uburezi bwa Leta bukwiye k’ubuntu (FAPE); 2. Yanyuranyije cyane n’amahirwe yo kugira uruhari mu buryo bwo gufata imyanzuro irebana n’uburezi bwa Leta bukwiye k’ubuntu bw’umwana wawe; kandi 3. Yateye kubura inyungu zituruka k’uburezi. Uko ingingo isobanuye Nta nimwe mu ngingo zavuzwe hejuru ishobora gusobanurwa k’uburyo bubuza umukozi ushinzwe ugusomerwa gutekeka akarere k’ishuli gukurikiza ibisabwa mu ikika cya gahunda zo kurengera cy’amategeko ya Federali mu gice B cya IDEA (34CFR §§300.500 kugeza kuri 300.536) Ugusaba gutandukanye k’uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa Nta kintu na kimwe mu ikika cya gahunda zo kurengera cy’amategeko ya Federali mu gice B cya IDEA (34CFR §§300.500 kugeza kuri 300.536) gishora gusobanurwa k’uburyo bukubuza gutanga ikirego gitandukanye cy’uburyo bwateganyijwe ku ibintu bitandukanye n’ikirego cy’uburyo bwateganyijwe cyari cyaratanzwe. Ibyagezweho n’Umwanzuro ku Ikipe y’abajyanama no kuri Rubanda nyamyinshi Ikigo cya State cy’uburezi cyangwa akarere k’ishuli, (uwo ariwe wese ushinzwe ugusomerwa kwawe) cyimaze gusiba umwirondoro w’umuntu ku giti cye, cyigomba: 1. Gutanga ibyagezweho n’imyanzuro mu buryo bwateganyijwe bwo gusomerwa cyangwa kujurira kuri ikipe y’abajyanama mu burezi bwihariye bwa State; kandi 2. Gushyira ahagaragara kuri rubanda nyamwinshi ibyo byagezweho n’imyanzuro. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 25 Ijurira IHEREZO RY’UMWANZURO; IJURIRA; UGUSESA KUTABOGAMYE 34 CFR §300.514 Iherezo ry’umwanzuro wo gusomerwa Umwanzuro wafashwe mu buryo bwateganyijwe bwo gusomerwa (hakubiyema ugusomerwa kureba gahunda disipulineri) ni uwanyuma, uretse ko uruhand ari rwo rwose rurebwa no gusomerwa (wowe cyangwa akarere k’ishuli) rushobora kujurira rugatanga ikirego cyirebana n’umuntu n’amategeko ku giti cye, nkuko bisobanuye mu bika bikurikira. INGENGABIHE HAMWE N’UKUTABANGAMA KW’AMASOMERWA NO UGUSESA 34 CFR §300.515 Ikigo cya State cy’uburezi kigomba gukora ibishobk bitarenze iminsi 45 kalendari nyuma y’ukurangira k’umnsi wa 30 kalendari w’igihe cy’inama y’ubukemure cyangwa, nkuko byasobanuwe gice Amaringaniza k’umunsi wa 30 kalendari w’igihe cy’ubukemure, bitarenze iminsi 45 kalendari nyuma y’ukurangira kw’igihe cyaringanijwe: 1. Umwanzuro wanyuma urafatwa mu rebana no gusomerwa; kandi 2. Ikopi y’umwanzuro yoherezwa buri ruhande. Umukozi ushinzwe ugusomerwa ashobora kongera igihe inyuma y’umunsi wa 45 kalendari w’igihe cyasobanuwe hejuru iyo hagize uruhande rubisaba. Buri somerwa rigomba kuyorwa ku gihe n’ahantu nibura hababereye wowe n’umwana wawe. IBIREGO BIREBANA N’UMUNTU N’AMATEGEKO KU GITI CYE, HAKUBIYEMO N’IGIHE CYO GUTANGA IBYO BIREGO 34 CFR §300.516 Muri rusange Uruhande urwo arirwo rwose (wowe cyangwa akarere k’ishuli) rutemera ibyagezweho n’umwanzuro mu buryo bwateganyijwe bwo gusomerwa (hakubiyemo ugusomerwa kureba gahunda disipulineri) rufite uburenganzira bwo gutanga ikirego kirebana n’umuntu n’amategeko ku giti cye ku byerekeye uburyo bwateganyijwe bwo gusomerwa. Ikirego gitangwa mu rukiko rwa State rubifiye ubushobozi (urukiko rwa State rufite ububasha bwo gusoma imanza z’ubu bwoko) cyangwa mu rukiko rw’akarere rwa Leta Zunze Ubumwe z’Amerika, utitaye k’ubunini bw’amakimbirane. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 26 Igihe-ntarengwa Uruhande (wowe cyangwa akarere k’ishuli) rwatanze ikirego ruhabwa iminsi 45 kalendari guhera ku itariki y’umwanzuro w’umukozi ushinzwe ugusomerwa, kugira ngo rutange ikirego. Izindi gahunda Mu ikirego cyirebana n’umuntu n’amategeko ku giti cye, urukiko: 1. Rwakira inyandiko z’uburyo bw’ubutegetsi; 2. Rwumva izindi gihamya iyo ubisabye cyangwa akarere k’ishuli kabisabye; kandi 3. Rushingira umwanzuro warwo ku bwiganze bwa gihamya kandi rukoroshya ibyemezo byafashwe. Ububasha bw’inkiko z’akarere Inkiko z’akarere za Leta zunze Ubumwe z’Amerika zifite ububasha bwo gukemura ibirego bitanzwe mu gice B cya IDEA zititaye k’ubunini bw’amakimbirane. Uko ugusobanura gukorwa Nta kintu na kimwe mu gice B cya IDEA kibuza cyzngwa gihagarika uburenganzira, gahunda, ibisubizo bishoboka mu Itageko nshinga rya Leta Zunze Ubumwe z’Amerika, mu itegeko ryo 1990 ry’abanyamerika bafite ubumuga, mu mutwe wa V w’isubiramo ry’itegeko ryo 1973 (icyika cya 504), cyangwa mu yandi mategeko ya Federali arengera uburenganzira bw’abana bafite ubumuga, keretse mbere y’ugutanga ikirego cy’umuntu n’amategeko ku giti cye hakurikijwe aya mategeko asaba agahenge ku byemezo nayo akubiye mu gice B cya IDEA; gahunda z’uburyo bwateganyijwe zisobanuye hejuru zigomba kurangizwa cyimwe n’uko bigenda iyo uruhande rwatanze ikirego hakurikijwe igice B cya IDEA. Ibi bisobanura yuko ushobora kubona ibisubizo bishoboka hakurikije andi mategeko ajyanye n’akubiye mu muri IDEA, ariko muri rusange, kbona agahenge ku byemezo hakurikijwe andi mategeko, ugomba gukoresha ibisubizo bitangwa n’ubutegetsi hakurikijwe IDEA (urugero, uburyo bwateganyijwe bw’ikirego, inama y’imikemurire, gahunda z’uburyo bwateganyijwe butabogamye bwo gusomerwa) mbere yo kujya mu rukiko. IKIGUZI CY’ABAHAGARARIRA ABANDI MU BY’AMATEGEKO 34 CFR §300.517 MURI RUSANGE Mu kirego icyo aricyo cyose cyangwa mu manza hakurikijwe igice B cya IDEA, iyo utsinze, urukiko, hakurikijwe ubushake n’ubushishozi bwarwo, rushobora kukwishyurira ikiguzi kiringaniye cy’uguhagarariye mu by’amategeko. Mu kirego icyo iricyo cyose cyangwa mu manza hakurikijwe igice B cya IDEA, urukiko, hakuikijwe ubushake n’ubushishozi bwarwo, rushobora guha ikigo cya State cy’uburezi cyangwa akarere k’ishuli byatsinze, ikiguzi kiringaniye cy’uhagarariye mu by’amategeko, cyishyurwa n’uguhagarariye mu by’amategeko, iyo uguhagarariye mu y’amategeko: a) yatanze ikirego urukiko rusanze gisekeje, kitafite ishingiro, cyangwa b) gikomeze kugaruka mu rukiko nyuma yaho basanze gisekeje kandi nta shingiro gifite; cyangwa Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 27 Mu kirego icyo aricyo cyose cyangwa mu manza hakurikijwe igice B cya IDEA urukiko hakurikijwe ubushake n’ubushishozi bwarwo rushobora guha ikigo cya State cy’uburezi cyangwa akarere k’ishuli,, ikiguzi kiringaniye cy’uhagararira mu by’amategeko, cyishyurwa n’uguhagarariye mu by’amategeko, cyangwa wowe, iyo ugusaba k’uburyo bwategenyijwe bwo gusomerwa cyangwa ikindi kirega gkurikiyeho cyantanzwe kubera impamvu zidafudutse, nko kubuza uburyo, gutinza urubanza, cyangwa kongera bitari ngombwa ikiguzi cy’ikirego cyangwa cy’urubanza. Indishyi Urukiko rwishyura ababuranira bandi uko bikurikira: 1. Amafaranga agomba kuba afatiye kubyakozwe mu karere aho igikorwa cyangwa isomerwa ryaturutse ku bwoko bw’igikorwa cyarangiye. Nta nyongera zigomba gukoreshwa mu guteranya indishyi. 2. Indishyi ntizigomba gutangwa mu bikorwa cyangwa mu manza munsi y’igice cya B cya IDEA kubyerekeye igikorwa cyakozwe nyuma y’inyandiko ibamenyesha ibyi indishyi niba: a. Icyatanzwe gikozwe mugihe kivugwa mu Murongo wa 68 wi ingenga yu Ubutegetsi bw’igihugu cyangwa, mu gihe isomerwa ritegerejwe cyangwa isubirwamo ku rwego rw’igihugu, mugihe icyo aricyo cyose cy’iminsi irenga 10 mbere yuko urubanza rutangira; b. Icyatanzwe nticyemerwa mugihe cy’iminsi 10, kandi c. Urukiko cyangwa umukozi w’isomerwa asanze imfashanyo wakiriye itagushimishije kurusha indishyi. Usibye n’izi nzitizi, inyishyu y’ababuranira abandi n’andi mafaranga bijyanye, ushobora kubihabwa nimba utsinze ukana ukana renganurwa bidasubirwaho kubyerekeye iyanga z’indishyi. 3. Indishyi ntizigoba kurihwa ku byerekeranye n’ibijyanye no ni imibonano y’ agatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi (IEP) keretse iyo mibonano iturutse ku rubanza rw’ubuyobozi cyangwa igikorwa cy’urukiko. Inama y’imikemurire, nkuko byasobanuwe mu Inama y’imikemurire, ntabwo ifatwa nkaho ari imibonano iturutse ku rubanza rw’ubuyobozi cyangwa igikorwa cy’urukiko, kandi ntabwo ifatwa nkaho ari urubanza rw’ubuyobozi cyangwa igikorwa cy’urukiko byavamo indishyi z’ababuranira abandi. Urukiko rugabanya, uko bikwiye, indishyi z’ababuranira abandi nkuko byanditse mu Gice B cya IDEA, niba urukiko rusanze: 1. Wowe, cyangwa ukuburanira, mugihe cy’igikorwa cyangwa urubanza, waratindije cyangwa yaratindije icyemezo cyanyuma kuburyo budasobanutse; 2. Amafaranga y’ababuranira abandi byenda yemerewe kwifurwa arenze kuburyo budasobanutse ayo abandi baburanira abandi mukarere kamwe bakorera ku isaha ku mirimo imwe ku ba buranira abandi bafite ubushobozi bumwe, icyubahiro kimwe, kandi bazobereye mubintu bimeze kimwe; 3. Igihe cya koreshejwe n’ibikorwa by’amategeko byarangiye byari birengeje ugereranyije n’imvano y’igikorwa cyangwa urubanza; cyangwa 4. Ukuburanira atara haye akarere k’ishuri amakuru nyayo mu nteguza isaba ikirego nkuko bisobanuye munsi ya Ikirego cy’uburyo bwateganyijwe. Ariko rero ishuri ntabwo rigomba kugabanya amafaranya niba urukiko rusanze ko Igihugu cyangwa Akarere k’Ishuri byara tindije umwanzuro wa nyuma w’igikorwa cyangwa ikirego 28 Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko cyangwa kurenga kubyasobanuwe munsi y’ ikika cya gahunda zo kurengera cy’amategeko ya Federali mu gice B cya IDEA. ABAYOBORA ABAKOZI B’ISHURI 34 CFR §300.530 Umwanzuro w’Urubanza ku rubanza Abakozi b’ishuri bashobora kuzirikana imimerere yihariye bakurikije urubanza ku rubanza, mugihe cyo gufata umwanzuro wuko nimba imihindurire y’ikigo, ikozwe bijyanye n’ibisabwa bikurikira byerekeranye no guhana, ikwiye ku mwana ufite ubumuga warenze ku nshingano z’ishuri z’imyitwarire y’abanyeshuri. Rusange Kugera aho icyo gikorwa cyafatirwa abana badafite ubumuga, abakozi b’ishuri bashobora guha umwana umugaye igihano cyi ikiruhuko kitarega iminsi 10 y’ishuri inshuro imwe, gukura umwana umugaye warenze ku nshingano z’ishuri z’imyitwarire y’abanyeshuri mu kigo agashyirwa mukigo gikwiye kigenewe uburezi (cyo kigomba kugenywa n’ agatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP)), ikindi kigero, cyangwa uguhagarikwa. Umukozi w’ishuri ashobora kandi gusaba ko umwana ahabwa igihano cyi ikiruhuko kitarenga iminsi 10 y’ishuri inshuro imwe, mu mwaka umwe w’amashuri kubera imyitwarire idahwitse inyuranye, igihe icyaricyo cyose ibyo bihano by’ibiruhuko bidatera ihindura ry’ikigo cy’ishuri (reba Guhindura ikigo bitewe n’igihano cyi ikiruhuko kubyerekeye igisobanuro, munsi) Rimwe umwana umugaye yahawe igihano cyi ikiruhuko ku kigo cye cy’ iminsi 10 mu mwaka umwe w’amashuri, ishuri y’akarere rigomba, mugihe icyo aricyo cyose muri iyo minsi y’ikiruhuko cy’igihano muri uwo mwaka wa amashuri, kugena imirimo kugeza ku byangombwa nkuko bisobanuye munsi ku mutwe wi Imirimo. Ubuyobozi bw’inyongera Niba imyitwarire yo kurenga kunshingano z’ishuri z’abanyeshuri itaraturutse ku bumuga bw’umwana (reba Amahame nshingano, munsi) no guhana hahinduwe ikigo cy’ishuri byagera ku minsi 10 y’ishuri inshuro imwe, umukozi w’ishuri ahobora gukoresha ibi bihano kimwe kumwana umugaye no mubihe bingana kimwe nuko yabikoresha kumwana utamugaye, usibye yuko ishuri rigomba guteganya imirimo kuri uwo mwana nkuko bisobanuwe hasi munsi y’Imirimo. Agatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP) gasobanura ibigenga uburezi bukoreshwa muri iyo mirimo. Imirimo Imirimo igomba kugenerwa umwana umugaye wakuwe mu kigo uwo mwana arimo ishobora gutangwa mu bigenga ubwo burezi bundi. Igitegerejwe ku akarere k’ishuri ni ukugenera imirimo umwana umugaye wakuwe kukigo cye mugihe cy’iminsi 10 y’ishuri cyangwa munsi muri uwo mwaka w’amashuri, nimba riteganyiriza umwana utamugaye wakuwemo nawe imirimo. 29 Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko Umwana umugaye wakuwe kukigo cye mugihe kirenga iminsi 10 y’ishuri agomba: 1. Gukomeza kwakira imirimo y’uburezi, kugirango umwana akomeze abome inyigisho za gahunda y’uburezi muri rusange, ariko usibye mu rundi rugero, no gutera imbere mu kugera ku ntambwe ziteganyijwe mu gatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP); Kandi 2. Kwakira, nkuko bikwiye, ubugenzuzi bwi imyitware, imirimo yo gutera inkunga mu myitware no kuyihindura, bigenewe gukemura imihungabane y’imyitware kugirango bitongera kubaho. Nyuma umwana umugaye yahawe igihano cyi ikiruhuko ku kigo cye cy’ iminsi 10 mu mwaka umwe w’amashuri, kandi nimba uko gukurwa mu ishuri ari iminsi 10 y’ishuri inshuro imwe cyangwa munsi kandi nimba ugukurwa mu ishuri Atari uguhindurirwa ishuri (reba igisobanuro munsi) ubwo rero umukozi w’ishuri, arebeye hamwe n’umwe mu barimu b’umwana, bumvikana intera umwana akeneye imirimo kugirango akomeze abome inyigisho za gahunda y’uburezi muri rusange, ariko usibye mu rundi rugero, no gutera imbere mu kugera ku ntambwe ziteganyijwe mu gatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP). Nimba ukwirukanywa ari uguhindurirwa ikigo cy’ishuri (reba igisobanuro munsi), agatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP) gatanga imirimo ya ngombwa ituma umwana akomeze abome inyigisho za gahunda y’uburezi muri, ariko usibye mu rundi rugero, no gutera imbere mu kugera ku ntambwe ziteganyijwe mu gatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP). Amahame nshingano Mugihe cy’iminsi 10 y’ishuri y’icyemezo icyo aricyo cyose mu guhindura ikigo cy’ishuri ry’umwana umugaye kubera ukurenga ku nshingano z’ishuri z’imyitwarire y’abanyeshuri (usibye uguhabwa igihano cyi ikiruhuko cy’iminsi 10 y’ishuri inshuro imwe cyangwa munsi kandi Atari ihindurwa ry’ikigo cy’ishuri), akarere k’ishuri, umubyeyi, n’abemewe bagize agatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP) (Nkuko byemejwe n’umubyeyi n’akarere k’ishuri) bagomba gusubira munyandiko ziri muri dosiye y’umunyeshuri, hakubiyemo agatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP), imigenzure ya mwarimu iyo ariyo yose, ni inyandiko izo arizo zose bifitanye isano zatanzwe na ababyeyi mu kwemeza: 1. Nimba imyitwarire iteye ikibazo yaratewe ni, cyangwa ifitanye isano nu, ubumuga bw’umwana; cyangwa 2. Nimba imyitwarire iteye ikibazo yari ifitanye isano nu uko akarere k’ishuri kata koresheje agatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP). Niba akarere k’ishuri, umubyeyi, n’abemewe bagize agatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP) basamze imwe muri izi ngamba zaragezweho, imyitwarire igomba kwemezwa ko ari ikiranga ubumuga bw’umwana. Niba akarere k’ishuri, umubyeyi, n’abemewe bagize agatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP) basanze imyitwarire iteye ikibazo yari ifitanye isano nu uko akarere k’ishuri kata koresheje agatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP), akarere k’ishuri kagomba guhita ko gafata ingamba zo gukemura icyo kibazo mu maguru mashya. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 30 Gusanga ko imyitwarire yari iturutse ku bumuga bw’umwana Niba akarere k’ishuri, umubyeyi, n’abemewe bagize agatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP) basamze imyitwarire yari ikiranga ikiranga ubumuga bw’umwana, agatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP) kagomba: 1. Gukora ubugenzuzi bwi imyitware, keretse akarere k’ishuri kara koze ubugenzuzi bwi imyitware mbere yuko imyitwarire yatumye habaho ihindurwa ry’ikigo cy’ishuri, hakana koreshwa ni ingamba z’itera inkunga mu myitware y’umwana. Cyangwa 2. Niba ingamba z’itera inkunga mu myitwarire zisanzwe ziteguwe, izo ngamba z’itera inkunga mu myitwarire zigomba gusubirwa mo, zi kana hindurwa ho, uko bikenewe, mu gukemura ikibazo cy’imyitwarire. Usibye aho bya sobanuwe hasi munsi yu umutwe Imimerere yihariye, akarere k’ishuri kagomba gusubiza umwana ku kigo cy’ishuri uwo mwana ya kuweho, usibye umubyeyi n’akarere k’ishuri bemeje ko guhindura ikigo cy’ishuri ari ihindura mu ngamba z’itera nkunga mu myitwarire. Imimerere yihariye Imyitware yaba cyangwa itaba ituruka ku bumuga bw’umwana, umukozi w’ishuri yakura umwana mu rundi rugero rukwiye rwu uburezi (biteganywa na agatsiko ka porogaramu yihariye yu uburezi bw’umwana (IEP) kugeza ku minsi 45 y’ishuri, niba umwana: 1. Yitwaje intwaro (reba ifisobanuro hasi) kwu ishuri cyangwa afite afite intwaro ku ishuri, mu ruzitiro rw’ishuri, cyangwa mu gikorwa cy’ishuri Ishami ry’Uburezi bw’Igihugu rifiteho uburenganzira cyangwa akarere k’ishuri gafite ho uburenganzira; 2. Kugira cyangwa gukoresha ibiyobya (reba igisobanuro hasi), cyangwa kugurisha cyangwa gushaka abaguzi b’ibicuruzwa bibujijwe, (reba igisobanuro hasi), ku ishuri, cyangwa mu nzitiro z’ishuri, cyangwa mu gikorwa cy’ishuri Ishami ry’Uburezi bw’Igihugu rifiteho uburenganzira cyangwa akarere k’ishuri gafite ho uburenganzira; cyangwa 3. Ya komerekeje cyangwa ya vunnye (reba igisobanuro hasi) undi muntu ku ishuri, mu nzitiro zi ishuri cyangwa mu gikorwa cy’ishuri Ishami ry’Uburezi bw’Igihugu rifiteho uburenganzira cyangwa akarere k’ishuri gafite ho uburenganzira. Ibisobanuro Ibicuruzwa bibujijwe ni ukuvuga umuti cyangwa ikindi nkuko bisobanuye muri I, II, III, IV, cyangwa V mugice cya 202(c) cyi Igikorwa (21 U.S.C. 812(c)) ku bicuruzwa bibujijwe. Ikiyobya bwenge ni ukuvuga igicuruzwa kibujijwe, ariko nti hakubiyemo igicuruzwa kibujijwe cyateguwe ku buryo bwemewe cyagwa gikoreshwa habayeho ubugenzuzi by’ umugaga ubyemerewe cyangwa giteguwe ku buryo bwemewe cyangwa gikoreshwa bigenzuwe n’undi mutegetsi nkuko byemewe mu gikorwa cy’itegeko cyangwa bigenzuwe n’undi uwo ariwe wese nkuko Igikorwa cy’itegeko cyagwa Irindi tegeko ry’igihugu iryo ariryo ryose. Gukomeretsa cyangwa kuvuna ni ukuvuga “ugukomeretsa ku mubiri bikomeye” mu gika cya (3) cy’umukarago wa (h) w’igice cya 1365 cy’umutwe wa 18, ingenga ya Leta zunze ubumwe (United States Code). Intwaro ni ukuvuga ‘‘intwaro ziteye ubwoba’’ munsi y’igika cya (2) cy’umukarago wa mbere (g) w’igice 930 cy’umutwe wa 18, ingenga ya Leta zunze ubumwe (United States Code). Imenyesha Ku itariki y’icyemezo cyo gukura akaba ari uguhindura ikigo cy’ishuri ry’umwana kubera ukutubahiriza nshingano z’ishuri z’imyitwarire y’abanyeshuri, akarere k’ishuri kagomba 31 Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko kubimenyesha ababyeyi ibyerekeranye ni icyo cyemezo, kaka natangariza ababyeyi ibiri bukurikizwe. KWIMURWA KUBERA IMYITWARIRE 34 CFR §300.536 Umwana umugaye avanywe mu ishuri rimwitaho yimurwa ku rindi shuri iyo: 1. Hashize iminsi 10 yo kwiga atiga,cyangwa 2. Umwana yarahagaritswe inshuro nyinshi kubera: a. Yarahagaritswe inshuro ziretse iminsi yo kwiga 10; b. Umwana akunze guhagarikwa kubera imitative ye idahinduka; c. Kubwiyo mpamvu hiyongeraho igihe amaze ahagaritswe n’inshuro ahagarikwa n’intera yi igihe kiri hagati y’inshuro yahagaritswe. kandi Mugihe ahagaritswe bibaye ngobwa akarere k’ishuri gahisemo ko yimurwa ntibishoboke bigomba gusubirwamo hakurikijwe amategeko. GUFATA INGAMBA 34 CFR § 300.531 Agatsiko ka porogaramu yihariye y’uburezi (IEP) kagoba kugera kumwanzuro wuko uburere bunyuranye bwo gusezererwa ari ukwimurirwa ku rindi shuri, no gusezererwa munsi y’umutwe Ubuyobozi bw’inyongera na Imimerere yihariye haruguru. KUJURIRA 34 CFR § 300.532 Muri rusange Umubyeyi w’umwana umugaye ashobora kurega (soma hejuru) bakabisubiramo mugihe atemera: 1. Uko icyemezo cyo kwimurwa cyafashwe cyangwa 2. Ibikubiye mu cyecyemezo nkuko bisobanuye hejuru. Akarere k’ishuri kemera ikirego (soma hejuru) gasaba ko bisubirwamo mu gihe gasanga imigambi yafashwe ishobora kugira ingaruka ku mwana. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 32 Abacamanza Umucamanza wujuje ibyangobwa byanditse mugika umucamanza utabogama agomba gufata icyemezo. Umucamanza Ashobora Return the child with a disability to the placement from which the child was removed if the hearing officer determines that the removal was a violation of the requirements described under the heading Authority of School Personnel, or that the child’s behavior was a manifestation of the child’s disability; or 1. Gusubiza umwana ku kigo cyamuhagaritse mugihe asanze yarahagaritswe bitanjyanye n’ibyanditse mu gika ubuyobozi bw’ishuri, cyangwa imico y’umwana iterwa n’ubumuga bwe cyangwa. Agasaba ko umwana umugaye ashyirwa mu ishuri ryabigenewe mu gihe kitaretse iminsi y’amashuri 45 mugihe umucamanza asanze ko umwana agumye aho ari byamute byagira ingaruka ku mwana. Urubanza rushobora gusubirwamo mugihe akarere k’ishuri gasanze ko umwana asubiye aho yarari byamukomeretsa cyangwa abandi, Mugihe urubanza rubaye bisabwe n’umubyeyi cyangwa akarere k’ishuri bingomba kuba hakurikijwe ibyanditse mu gika gutanga ikirego,gusoma urubanza usibye ibi bikurikira: 1. Abashizwe uburezi cyangwa akarere k’ishuri bagomba gushaka uko haba urubanza mu minsi 20 y’ishuri mere yo kuburana kandi ko hafatwa icyemezo mu minsi 10 y’ishuri nyuma yo kuburana. 2. Keretse ababyeyi n’iakarere k’shuri bemeye munyandiko guhura, cyangwa kwemeza gukoresha umuhuza, imibonano y’indunduro igomba kuba mugihe cy’iminsi irindwi itangazo ry’urubanza ryakiriwe. Isomerwa rishobora kuba keretse ikibazo cyakemuwe bishimishije impande zombie mugihe cy’iminsi 15 urubanza rwakiriwe. 3. Leta ishobora gukora ubundi buryo bukoreshwa mu kuburana butigeze bukureshwa mu zindi manza, igihe ndigihinduka,kandi ayo mategeko agomba kuba anjyanye n’ibikorerwa mu rukiko. Hashobora kubaho ubujurire kubera icyemezo cyafashwe hakurikijwe uko izindi manza zigenda (soma hejuru,kujurira). KWIMURWA MUGIHE CY’UBUJURIRE 34 CFR §300.533 Iyo Nikko bivugwa hejuru ababyeyi cyangwa akarere k’ishuri katanze ikirego cyinjyanye n’imyitwarire y’umwana, umwana agomba (keretse umubyeyi cyangwa leta n’akarere k’ishuri batabishaka) kuguma mu ishuri bamushizemo mugihe bategereje igisubizo cy’urukikoko cyangwa kugera igihe cyateganyijwe kirangiye nkuko byanditse mu gika ubuyobozi bw’ishuri, kimwe muri byombi. Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko KURINDA ABANA BATARAGIRA IMYAKA YO KUNJYA MU ISHURI RIBITAHO 33 34 CFR §300.534 Muri rusange Niba bitaragaragara ko umwana ageze imyaka y’ishuri rimwitaho akaba atitwaraa neza kandi akarere k’ishuri kakaba kari kabizi(nkuko byavuzwe hasi)mbere yuko imyitwarire ye igaragara ko aru umwana ufite beluga nibwo umwana Ashobora kutabwaho nkuko bivugwa mu itangazo. Ubumenyi bw’ibanze mu gihe cyo guhanura Akarere k’ishuri kagomba kuba kazi ko umwana afite ubumuga,mbere yuko ikibazo cyo kumuhanura gitangira: 1. Umubyeyi w’umwana agaragaza mu nyandiko ko agomba kujya mu ishuri rimwitaho abigaragariza ubuyobozi bw’bashizwe amashuri, cyangwa se mwarimu w’umwana; 2. Umubyeyi asaba ko bareba niba umwana Asheboro kunjya mu ishuri rimwitaho biri mu gice B cy’ADEA cyangwa 3. Mwarimu cyangwa abandi bakozi b’akarere k’ishuri bagaragaje ko imico yagaragaye ku mwana daybreak umuyobozi w’akarere k’ishuri ryitaho umwana cyangwa se abandi bayobozi b’akarere k’ishuri. Umwihariko Akarere k’ishuri ntikagomba kugira ubuhanga runa: 1. Umubyeyi w’umwana ntiyatumye cyagwa yanze ko anjya mu ishuri ryihariye cyangwa 2. Byagaragaye ko umwana adafite beluga nkuko bigararagara mu gice B cy’ADEA. Uko bigenda iyo nta bumenyi bwihariye Mere yo gutangira gukosora umwana karere k’ishuri kazi ko umwana afite beluga, nkuko bisobanuye hejuru ahanditse ubumenyi bw’ibanze mu gihe cyo gucyaha n’umwihariko. Umwana Ashobora guhanwa yakoze amakosa nk’ayabandi bana badafite ubumuga. Iyo bib aye ngobwa ko basuzuma umwana mu gihe umwana agomba gukosorwa isuzumwa rigomba Gomorra muburyo bwiza. Kugeza isuzumwa rirangiye umwana agomba kuguma aho abayobozi bishopric bamushize harimo guhagarikwa cyangwa kwirukanwa mwishuri. Niba bigaragara ko umwana afite beluga bashingiye kuburyo akarere k’ishuri kamusuzumye nibyo umubyeyi yavuze akarere k’ishuri kagomba gushirumwana mu ishuri rimwitaho nkuko biri mu Gice B cy’ADEA, hamwe n’ibyanditse hejuru by’uko bahanura. GUSHYIKIRIZA UBUTEGETSI N’ABATEGETSI 34 CFR §300.535 Igice B muri ADEA ntabwo: 1. Kibuza umuryango runaka kubwira ababishizwe amakosa y’umwana ufite beluga cyangwa Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 34 2. Kubuza amategeko n’abategetsi gukora ibyo bashoye binjyanye n’amategeko areba amakosa y’abana bafite ubumuga. Uko bigenda Iyo akarere k’ishuri gatangaje amakosa y’umwana ufite ubumuga , akarere k’ishuri: 1. Kagomba kureba uko impapuro z’ishuri ryita kumwana n’izi imyitwarire ye zirebwa n’abategetsi babishizwe no 2. Kohereza impapuro z’ishuri rifasha umwana ni z’imyitwarire ye gusa ku muryango w’uhuriro ry’amashuri. Ibikenewe kugirango umubyeyi ahindure ikigo cy’ishuri ry’umwana mu mashuri yigenga byishyuwe na reta RUSANGE 34 CFR §300.148 Igice B cy’ADEA singobwa ko akarere k’ishuri kishyura igiciro cy’amashuri yita kumwana umugaye measure yigenga mugihe akarere k’ishuri gashobora kwita kumwana wawe kubuntu ugahitamo kumushira mu ishuri ryigenga. Ariko akarere k’ishuri ryigenga kagomba gushyira umwana mumubare w’abagomba ibyanditse mu Gice B byerekeye abana bashyizwe measure yigenga n’ababyeyi babo muri 34 CFR 300.131 kugera kuri 300.144 Kwishyurwa amashuri yigenga Niba umwana wawe yarigiye mu ishuri rimufasha afashijwe n’abayobozi b’akarere k’ishuri,ugahitamo kumushira mu ishuri ryigenga , ari muyabanza, cyangwa yisumbuye ntacyemezo cy’akarere k’ishuri urukiko rushobora gusaba ihuriro kugusubiza amafr wishyuye wandikisha umwana mugihe urukiko rusanze umwana atarashyizwe mu ishuri rya ngobwa mbere yuko ajya mu ishuri ryigenga. urukiko rushobora gusanga aho washyize umwana hameze neza nubwo haba hatujuje amategeko agenga amashuri. Ikigero cyishyurwa Ikigero cyishyurwa muri kino gika gishobora kugabanwa cyangwa guhakanwa Iyo: 1. (a) mu nama wagiranye n’ishuri uterigeze uvuga ko udashaka uko akarere kishuri gashaka kwigisha umwana wawe ,Kaluga ukuntu ushaka gushyira umwana mu ishuri ryigenga arihiwe na leta, cyangwa (b) byibura iminsi 10 y’imibyizi(hamwe n’iminsi mikuru iba kuminsi y’imibyizi)utaratangarije akarere k’ishuri munyandiko mbere yuko uvana umwana mu ishuri rya leta; 2. Iyo umwana avanwe mu ishuri rya leta ,akarere k’ishuri karakwandikiye gashaka gusuzumama umwana (hamwe n’inyandiko y’isuzumwa naryo) ukaba utarohereje umwana ku ishuri cyangwa 3. Mugihe urukiko rusanze utaratekereje neza. Ariko rero, amafaranga yishyurwa: 35 Igice cya B Itangazo ryo kurengera Gahunda z’Amategeko 1. Ntigishobora kugabanya cywngwa kwanga kumenyesha ko (a) ishuri ryakubujije cubicula,(b) utigeze ubwirwa ko ugomba kuvuga ibyanditse hejuru cyangwa ( c ) gukora ibisabwe heshuru bishoborara kubababaza umwana nabwo 2. Ari mwibanga urukiko kuvuga ko umubyeyi atabonye ibya asabwa iyo (a) umubyeyi atigeze mu ishuri cyangwa atazi kwandika cyangwa (b) ibiri hejuru bikozwe byateza umwana akababaro. Ibindi bisobanuro byerekeye gahunda zo kurengera cy’amategeko mushobora kubikura aha hakurikira: Missouri Department of Elementary and Secondary Education Compliance Section Telefone: 573-751-0699 Fax: 573-526-5946 TDD: 1-800-735-2966 Missouri Parents Act (MPACT) Telefone: 816-531-7070 Fax: 816-531-4777 TDD/Voice: 1-800-743-7634 Ukwakira 2006 Missouri Department of Elementary and Secondary Education The Department of Elementary and Secondary Education does not discriminate on the basis of race, color, national origin, sex, disability, or age in its programs and activities. Inquiries related to Department programs may be directed to the Jefferson State Office Building, Title IX Coordinator, 5th Floor, 205 Jefferson Street, Jefferson City, MO 651020480; Telephone number 573-751-4212.